Een studie die op 22 oktober 2026 in Science verscheen, reconstrueert hoe de Barnes-ijskap op Baffineiland na een periode van terugtrekking opnieuw groeide en vanaf ongeveer 1960 op grote schaal terugtrok. De onderzoekers dateren een belangrijke fase in die geschiedenis op 3,56 ± 0,24 ka BP. BP betekent ‘vóór heden’, gerekend vanaf 1950. De studie in Science beschrijft een lokale ijsregistratie in het Canadese Noordpoolgebied.
De gereconstrueerde geschiedenis van de ijsrand
De datering van 3,56 ± 0,24 ka BP markeert het moment waarop de ijsrand tijdens een terugtrekkingsfase landinwaarts passeerde tot binnen de positie van de rand in 2022. Daarna volgde een kleinere ijsomvang. De onderzoekers leiden vervolgens een nieuwe uitbreiding af, rond 2 ka BP.
| Gereconstrueerde periode | Wat de studie over de Barnes-ijskap meldt |
| 3,56 ± 0,24 ka BP | De ijsrand trok terug tot binnen de positie van de rand in 2022. |
| Na die terugtrekking, vóór circa 1000 CE | De ijskap bereikte haar minimale omvang. |
| Rond 2 ka BP | De onderzoekers leiden een nieuwe uitbreiding van het ijs af. |
| Vanaf ongeveer 1000 CE | Dateringen wijzen op een opmars richting de historische maximale omvang, met tussentijdse schommelingen. |
| Rond 1800 ± 200 CE | De ijskap naderde haar historische maximum. |
| Rond 1960 CE | De studie markeert het begin van de wijdverbreide moderne terugtrekking. |
Hoe gesteente en planten de ijsrand dateren
De onderzoekers combineerden metingen van beryllium-10 (¹⁰Be) in gesteente en zwerfstenen met koolstofdateringen van planten die door oprukkend ijs waren bedolven. Plantenresten bij of nabij de ijsrand van 2022 leveren zo aanwijzingen over eerdere posities van het ijs.
De studie meldt 88 nieuwe gekalibreerde koolstofdateringen van ingesloten vegetatie. Voor de ¹⁰Be-metingen onderzochten de onderzoekers 10 zwerfstenen uit een morenesysteem, ongeveer 7 tot 9 kilometer van de huidige ijsrand, en gesteente binnen en buiten de trimlijn uit circa 1960: respectievelijk 12 en 13 oppervlakken.
De moderne terugtrekking en het sneeuwgrensgebied
Tussen circa 1960 en 2022 trok de ijsrand volgens de studie, afhankelijk van de locatie, ongeveer 200 tot 800 meter terug. Ook het aandeel van het ijsoppervlak boven de gemiddelde sneeuwgrens nam af: van ongeveer 35% in de periode 1960–1980 tot circa 3% in 2000–2012. Het accumulatiegebied, waar sneeuw zich ophoopt en aan de ijsmassa kan bijdragen, ontbreekt volgens de onderzoekers sinds 2010.
De auteurs schrijven het massaverlies sinds het begin van de jaren zestig grotendeels toe aan stijgende zomertemperaturen door menselijke invloed. Zij interpreteren de eerdere hernieuwde groei als het begin van een volgende glaciatie en de moderne terugtrekking als de beëindiging daarvan. Die interpretatie is gebaseerd op de reconstructie van de Barnes-ijskap op Baffineiland.
