Telefon Hírmondó: De oudste voorouder van het internet

Een groot deel van de technologische explosie aan het einde van de negentiende eeuw draaide om de ontwikkeling van de telefonie, die bij gebrek aan een betere uitdrukking de communicatie revolutioneerde. Te midden van al die wonderbaarlijke activiteit dook de naam Tivadar Puskás op, een Hongaarse ingenieur die bekend staat om het creëren van de eerste telefooncentrale tussen 1873 en 1877. Puskás was een van de weinigen die de beperkingen van de traditionele krant onderkende, die niet in staat was om gelijke tred te houden met de dagelijkse gebeurtenissen. Zijn antwoord? Telefon Hírmondó, een soort "telefonische krant", die we vandaag herinneren als een van de eerste 'online' diensten op aarde.

Velen vergelijken de impact van de telefoon met die van de komst van het internet, maar ik denk dat die in die tijd groter was. Stel je de verbazing van het publiek voor bij de overgang van 'punten en strepen' naar "een stem aan de andere kant". De wereld was volledig veranderd en vanaf dat moment was de hemel de grens. Bijna in recordtijd beseften de pioniers van de telefonie dat deze technologie verder kon gaan dan 1-op-1-verbindingen.

Een van die pioniers was Tivadar Puskás, een Hongaarse ingenieur die samenwerkte met niemand minder dan Thomas Edison (iets dat niet eenvoudig was gezien zijn persoonlijkheid), en ontwikkelde de eerste telefooncentrale. De connectie tussen Puskás en de telefonie was niet onmiddellijk, want aanvankelijk hield hij zich bezig met reizen en goudwinning, maar in de twintig jaar na de uitvinding van de telefooncentrale begon een idee in zijn hoofd te dansen: Telefon Hírmondó.

Telefon Hírmondó: het nieuws in huis

In essentie was Telefon Hírmondó een virtuele krant, waarmee abonnees actueel nieuws en amusement konden ontvangen via het telefoonnetwerk als distributiemiddel. Na het bevestigen van zijn intellectueel eigendom in enkele landen lanceerde Puskás Telefon Hírmondó op 15 februari 1893 in Boedapest, en begroette daarmee zijn eerste 60 gebruikers.

De algemene programmering was verdeeld in blokken van 15 of 30 minuten, met uitzondering van de muziekuitzendingen, die tot twee uur konden duren. Daar kwam speciale inhoud voor de kleintjes in huis bij, en informatie van de renbaan.

Elke abonnee kreeg twee ontvangers aangesloten op een nabijgelegen concentrator, die op zijn beurt verbonden was met het hoofdkantoor. Het bedrijf droeg de installatiekosten, maar klanten moesten een contract voor 12 maanden afsluiten. Telefon Hírmondó was afhankelijk van het lokale telefoonbedrijf, maar later kreeg het de benodigde vergunningen om zijn eigen netwerk uit te rollen, beginnend met 69 kilometer kabel.

Het duurde niet lang of de overheid herkende de latente kracht van Telefon Hírmondó, en in september 1894 werd het licht aangepast volgens een nieuwe reeks regels. In feite werden de nieuwsberichten van tevoren geschreven, met kopieën die ondertekend waren door de verantwoordelijken van de dienst, en werden ze gestuurd naar zowel de Koninklijke Openbare Aanklager van Boedapest als naar de politie en andere functionarissen. Binnen slechts 14 jaar groeide Telefon Hírmondó van die oorspronkelijke 60 abonnees tot meer dan 15.000… waaronder keizer Frans Jozef I van Oostenrijk.

De nieuwsdienst liep tot 1925. Daarna wijdde het zich aan het uitzenden van lokale radiosignalen, en de definitieve 'sluiting' kwam in 1944, beïnvloed door de Tweede Wereldoorlog en de vernietiging van de infrastructuur. Telefon Hírmondó was een ware pionier in de distributie van nieuws en het uitzenden van inhoud, maar ons verhaal eindigt met een trieste noot, want Tivadar Puskás heeft de volledige evolutie nooit kunnen zien. Hij stierf een maand na de lancering, op 16 maart 1893.