Telefon Hírmondó: najstarszy przodek internetu

Znaczna część eksplozji technologicznej pod koniec XIX wieku wiązała się z rozwojem telefonii, która – nie ma innego słowa – zrewolucjonizowała sposób komunikowania się. W całej tej niezwykłej działalności pojawiło się nazwisko Tivadara Puskása, węgierskiego inżyniera znanego z budowy pierwszej centrali telefonicznej w latach siedemdziesiątych XIX wieku. Puskás był jednym z nielicznych, którzy dostrzegli ograniczenia tradycyjnej gazety, niezdolnej do nadążania za codziennymi wydarzeniami. Jego odpowiedzią był Telefon Hírmondó, rodzaj „gazety telefonicznej”, którą dziś wspominamy jako jedno z pierwszych „internetowych” usług na świecie.

Wielu porównuje wpływ telefonu z nadejściem internetu, ale uważam, że w swoim czasie był on jeszcze większy. Wyobraź sobie zdumienie publiczności, która przeszła od „kropek i kresek” do „głosu z drugiej strony”. Świat zmienił się całkowicie, a od tego momentu niebo było granicą. Niemal w rekordowym czasie pionierzy telefonii zdali sobie sprawę, że ta technologia może wykraczać daleko poza połączenia 1 do 1.

Jednym z tych pionierów był Tivadar Puskás, węgierski inżynier, który pracował z samym Thomasem Edisonem (co nie było łatwe, biorąc pod uwagę jego osobowość) i zbudował pierwszą centralę telefoniczną. Droga Puskása do telefonii nie była bezpośrednia: początkowo zajmował się podróżami i wydobyciem złota, ale w ciągu dwudziestu lat od wynalezienia centrali telefonicznej w jego głowie zaczęła kiełkować myśl: Telefon Hírmondó.

Telefon Hírmondó: wiadomości w domu

W istocie Telefon Hírmondó był wirtualną gazetą, dzięki której subskrybenci mogli otrzymywać aktualne wiadomości i rozrywkę wykorzystując sieć telefoniczną jako medium dystrybucji. Po potwierdzeniu praw własności intelektualnej w kilku krajach Puskás uruchomił Telefon Hírmondó 15 lutego w Budapeszcie, witając pierwszych 60 użytkowników.

Ogólny program dzielił się na bloki po 15 lub 30 minut, z wyjątkiem transmisji muzycznych, które mogły trwać nawet dwie godziny. Do tego dochodziły specjalne treści dla najmłodszych oraz informacje z hipodromu.

Każdy subskrybent otrzymywał dwa aparaty połączone z pobliskim koncentratorem, który z kolei był połączony z centralą. Firma pokrywała koszt instalacji, ale klienci musieli podpisać umowę na 12 miesięcy. Telefon Hírmondó zależał od lokalnej firmy telefonicznej, ale później otrzymał pozwolenia na rozbudowę własnej sieci, zaczynając od 69 kilometrów kabla.

Nie musiało minąć wiele czasu, zanim rząd dostrzegł ukrytą siłę Telefonu Hírmondó. We wrześniu został on nieznacznie dostosowany do nowego zestawu przepisów. Zasadniczo wiadomości były pisane z wyprzedzeniem, a ich kopie, podpisane przez osoby odpowiedzialne za usługę, trafiały do królewskiego prokuratora w Budapeszcie, policji oraz innych urzędników. W ciągu zaledwie 14 lat Telefon Hírmondó przeszedł od tych 60 pierwotnych subskrybentów do ponad 15 tysięcy…, w tym samego cesarza Franciszka Józefa I Austrii.

Usługa wiadomości działała do 1925 roku. Od tego czasu poświęciła się retransmisji lokalnych sygnałów radiowych, a jej ostateczne „zamknięcie” nastąpiło w 1944 roku, pod wpływem II wojny światowej i zniszczenia jej infrastruktury. Telefon Hírmondó był prawdziwym pionierem w dystrybucji wiadomości i retransmisji treści, ale nasza historia kończy się smutnym akcentem, bo Tivadar Puskás nigdy nie zobaczył jej pełnej ewolucji. Zmarł miesiąc po jej uruchomieniu, 16 marca.