Agent AI nie jest w AI Act odrębną kategorią prawną. Komisja Europejska ocenia, że agenci zazwyczaj mieszczą się w kategorii systemów AI, a czasem wykorzystują też model AI ogólnego przeznaczenia (GPAI). O obowiązkach decydują przeznaczenie systemu, kryteria ryzyka określone w przepisach i rola podmiotu wprowadzającego go na rynek lub stosującego.
Jak AI Act traktuje agentów AI
Określenie „agent AI” nie ma definicji prawnej i bywa używane dla różnych rozwiązań. Dlatego sama autonomia agenta ani jego dostęp do narzędzi nie przesądzają o klasyfikacji. Komisja Europejska zaznacza, że jej szczegółowe rozważania dotyczące agentów mają charakter wstępny.
W praktyce warto osobno ocenić system, który wykonuje zadania, oraz model GPAI, z którego może korzystać. AI Act reguluje systemy AI i modele GPAI, ale nie tworzy wspólnego zestawu obowiązków dla wszystkich agentów.
Kiedy stosuje się obowiązki przejrzystości
Od 2 sierpnia 2026 r. stosuje się obowiązki przejrzystości z art. 50. W przypadku systemu przeznaczonego do bezpośredniej interakcji z osobami fizycznymi dostawca ma zapewnić informację, że użytkownik rozmawia z AI, chyba że w danych okolicznościach jest to oczywiste. Komisja wskazuje też zastosowanie art. 50 do agentów przeznaczonych do generowania treści.
Artykuł 50 przewiduje również inne obowiązki, zależne od roli podmiotu i rodzaju treści. Dostawcy systemów generujących treści mają obowiązki dotyczące ich oznaczania w formie możliwej do odczytu maszynowego. Podmioty stosujące systemy mają odrębne obowiązki informacyjne między innymi w określonych przypadkach dotyczących deepfake’ów i tekstów publikowanych w interesie publicznym.
Dla systemów, które znajdowały się już na rynku przed 2 sierpnia 2026 r., przewidziano okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r. w odniesieniu do obowiązku oznaczania i wykrywania treści z art. 50 ust. 2.
Daty stosowania przepisów
| Data | Zdarzenie lub stosowanie przepisów |
| 2 lutego 2025 r. | Zaczęły być stosowane zakazy określonych praktyk AI oraz przepisy dotyczące kompetencji w zakresie AI. |
| 2 sierpnia 2025 r. | Zaczęły być stosowane obowiązki dotyczące modeli GPAI. |
| 27 lipca 2026 r. | Wszedł w życie Digital Omnibus, który zmienił harmonogram stosowania przepisów o systemach wysokiego ryzyka. |
| 2 sierpnia 2026 r. | Zaczęły być stosowane obowiązki przejrzystości z art. 50. |
| 2 grudnia 2026 r. | Kończy się okres przejściowy dotyczący obowiązku z art. 50 ust. 2 dla systemów znajdujących się już na rynku przed 2 sierpnia 2026 r. |
| 2 grudnia 2027 r. | Mają zacząć być stosowane przepisy o systemach wysokiego ryzyka wskazanych w załączniku III. |
| 2 sierpnia 2028 r. | Mają zacząć być stosowane przepisy o systemach wysokiego ryzyka wbudowanych w produkty objęte załącznikiem I. |
Ryzyko systemu określa jego przeznaczenie
System wysokiego ryzyka to system spełniający kryteria przewidziane w AI Act. O klasyfikacji decydują jego przeznaczenie i ustawowe warunki, a nie sama etykieta „agent” czy możliwość samodzielnego korzystania z narzędzi. Przykłady zastosowań wysokiego ryzyka obejmują określone systemy używane w rekrutacji, edukacji, ocenie zdolności kredytowej i infrastrukturze krytycznej.
W przypadku systemu wysokiego ryzyka dostawca ma między innymi wdrożyć zarządzanie ryzykiem i jakością danych, przygotować dokumentację techniczną, zapewnić rejestrowanie zdarzeń oraz przeprowadzić wymaganą ocenę zgodności. Podmiot stosujący musi używać systemu zgodnie z instrukcjami, zapewnić właściwy nadzór człowieka, monitorować działanie i przechowywać logi pozostające pod jego kontrolą.
Nadzór człowieka oznacza możliwość obserwowania działania systemu i, zależnie od sytuacji, zignorowania lub zmiany jego wyniku, interwencji albo zatrzymania pracy. AI Act nie nakazuje człowiekowi zatwierdzać z góry każdej czynności każdego agenta.
| Obszar | Przesłanka | Kogo lub czego dotyczą obowiązki |
| Przejrzystość z art. 50 | Przeznaczenie systemu do interakcji z osobami fizycznymi lub generowania treści; szczegółowy obowiązek zależy od rodzaju systemu i roli podmiotu. | Dostawców i podmioty stosujące objęte przepisem systemy. |
| System wysokiego ryzyka | Przeznaczenie systemu spełnia kryteria określone w AI Act. | Dostawców oraz podmioty stosujące system, w zakresie odrębnych obowiązków każdej z tych ról. |
| Zmiana dostawcy, art. 25 | Podmiot w dalszej części łańcucha oznacza system własną nazwą, istotnie go modyfikuje albo zmienia jego przeznaczenie tak, że staje się systemem wysokiego ryzyka. | Podmiotu, który w określonych warunkach przejmuje obowiązki dostawcy. |
| Ryzyko systemowe modelu GPAI | Ocena modelu uwzględnia między innymi jego autonomię i dostęp do narzędzi. | Dostawcy modelu objętego statusem GPAI o ryzyku systemowym. |
Kiedy podmiot w łańcuchu dostaw staje się dostawcą
Artykuł 25 może przenieść obowiązki dostawcy na podmiot, który wcześniej był na przykład dystrybutorem, importerem lub podmiotem stosującym system. Dotyczy to wskazanych w przepisie sytuacji: oznaczenia systemu własną nazwą, jego istotnej modyfikacji albo zmiany przeznaczenia, która sprawia, że system staje się systemem wysokiego ryzyka. Nie każda modyfikacja prowadzi do takiej zmiany roli.
To ważne przy wdrażaniu gotowego rozwiązania: nazwa firmy widniejąca na produkcie lub zmiana jego zastosowania mogą mieć znaczenie dla przypisania obowiązków. Sam fakt korzystania z agenta nie rozstrzyga jednak, kto ma status dostawcy.
Model GPAI podlega odrębnej ocenie
Autonomia i dostęp do narzędzi mogą mieć znaczenie przy ocenie, czy bazowy model GPAI stwarza ryzyko systemowe. To ocena modelu, odrębna od klasyfikacji systemu-agenta. Nie oznacza automatycznie, że każdy agent korzystający z narzędzi albo każdy model GPAI ma status systemu o ryzyku systemowym. Dostawcy modeli objętych takim statusem podlegają dodatkowym obowiązkom, między innymi w zakresie oceny i ograniczania ryzyka, zgłaszania poważnych incydentów oraz cyberbezpieczeństwa.
Obowiązki z AI Act a odszkodowanie
AI Act rozdziela obowiązki dostawców i podmiotów stosujących, a jednocześnie zachowuje prawa i środki ochrony wynikające z innych przepisów unijnych i krajowych, w tym dotyczące naprawienia szkody. Spełnienie obowiązków z AI Act samo w sobie nie przesądza więc, kto wypłaci odszkodowanie w konkretnej sprawie. Pełny tekst rozporządzenia (UE) 2024/1689 w EUR-Lex zawiera definicje ról i szczegółowe warunki stosowania poszczególnych przepisów.
