Alessandro Volta i „elektryczność zwierzęca”
Alessandro Volta

Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta urodził się 18 lutego 1745 roku, a świat zna go przede wszystkim jako twórcę tzw. stosu Volty (pierwszej baterii elektromechanicznej) w 1799 roku. Jednak nie wszyscy wiedzą, że Volta doszedł do tego projektu przez zawodowy spór z innym włoskim gigantem elektryczności, Luigim Galvanim. Podczas gdy Galvani bronił koncepcji elektryczności zwierzęcej, którą wcześniej odkrył, Volta był przekonany, że może odtworzyć ten sam efekt bez udziału istot żywych…

Luigi Galvani znajdował się w trakcie sekcji żaby na stole, na którym Galvani i jego żona, naukowczyni Lucia Galeazzi Galvani, przeprowadzali eksperymenty z elektrycznością statyczną. W zależności od źródła, to sam Galvani, jego żona lub asystent dotknął nerwu kulszowego nogi żaby naładowanym skalpelem, co spowodowało, że noga poruszyła się sama. W obliczu takiego odkrycia naukowiec powtórzył procedurę na innych zwierzętach i doszedł do wniosku, że aktywacja mięśni wynika z obecności płynu elektrycznego przenoszonego przez nerwy do mięśni. Tak narodziła się idea elektryczności zwierzęcej.

Alessandro Volta i „elektryczność zwierzęca”
Alessandro Volta i Luigi Galvani

Alessandro Volta był już wówczas profesorem fizyki eksperymentalnej na Uniwersytecie w Pawii, stanowisko to zajmował przez dziesięciolecia. Volta był jednym z pierwszych naukowców, którzy powtórzyli i zweryfikowali wyniki Galvaniego, i początkowo w pełni zaakceptował hipotezę Galvaniego, ale z biegiem czasu i po dalszych badaniach Volta zaczął wątpić w „czynnik zwierzęcy”. Noga żaby była jedynie przewodnikiem i detektorem elektryczności, więc generowanie „prądu elektrycznego” było odpowiedzialnością metali.

Alessandro Volta i „elektryczność zwierzęca”
Stos Volty w muzeum Tempio Voltiano w Como, Włochy

Po zastąpieniu żabiej nogi kawałkiem papieru nasączonego solanką Volta udowodnił, że elektryczność nie jest czymś wyłącznie dla istot żywych. Konflikt między Voltą a Galvanim był nieunikniony i od tego momentu istnieją różne wersje wydarzeń. Jedna z nich mówi, że obaj prowadzili intensywny, ale pełen szacunku spór naukowy, podczas gdy inna sugeruje rozszerzenie konfliktu na ich uniwersytety i społeczność międzynarodową. Osobiście skłaniam się ku pierwszej, ponieważ to Volta zaproponował termin „galwanizm” dla opisania wytwarzania elektryczności poprzez działanie chemiczne.

Różnice zostały rozwiązane w 1799 roku wraz z utworzeniem stosu Volty, złożonego z dysków miedzi i cynku z przekładkami z kartonu nasyconego solanką (lub roztworem kwasu siarkowego i wody) działającymi jako elektrolit. Ostatecznie Volta udowodnił, że miał rację (choć nie znał niektórych szczegółów chemicznych swojego stosu), jednak Galvani nie dożył tego, ponieważ zmarł rok wcześniej, w wyniku ogólnego pogorszenia stanu zdrowia (co wielu łączy ze śmiercią jego żony w 1790 roku). Z kolei Volta był wielokrotnie odznaczany, zwłaszcza przez Napoleona Bonaparte, ale mimo sukcesu nigdy nie porzucił preferencji dla spokojniejszego, „domowego” życia. Volta i Galvani byli dwoma tytanami, którzy zderzyli się, a w wyniku tego uderzenia zrewolucjonizowali cały świat.