Badanie opublikowane 14 października 2026 r. zmapowało ponad 10 tys. młodych form związanych z uskokami na Księżycu. To dwie odrębne grupy struktur geologicznych: skarpy lobowe i małe grzbiety mórz księżycowych. Autorzy oszacowali też, że późne kurczenie Księżyca zmniejszyło jego promień o 42–46 m. Wyniki opublikowano w The Planetary Science Journal.
Co obejmuje liczba ponad 10 tys.?
Badanie wyróżnia ponad 8 900 skarp lobowych — długich, łukowatych uskoków nasuwczych — oraz ponad 2 600 małych grzbietów mórz księżycowych, określanych skrótem SMR. Te drugie to niewielkie grzbiety na rozległych równinach bazaltowych zwanych morzami księżycowymi.
| Zmapowana forma | Liczba w badaniu | Jednostka i obszar |
| Skarpy lobowe | ponad 8 900 | Struktury na Księżycu |
| Małe grzbiety mórz księżycowych (SMR) | ponad 2 600 | Grzbiety na księżycowych morzach |
Liczba skarp lobowych opiera się na mapowaniu około 127 800 ich odcinków. Około 5 470 skarp ma długość przekraczającą 1 km.
Jak powstała mapa?
Badacze wykorzystali obrazy kamer Narrow Angle Camera i Wide Angle Camera należących do Lunar Reconnaissance Orbiter Camera (LROC). Mapowane obrazy i mozaiki z Narrow Angle Camera miały rozdzielczość 0,5–2 m na piksel, a monochromatyczne mozaiki z Wide Angle Camera — 100 m na piksel.
W pasie do 45° od równika pokrycie obrazami Narrow Angle Camera wykonanymi przy optymalnym kącie padania światła przekraczało 90%. Ponad 70% obszaru objętego tym zakresem obrazowano przy oświetleniu zarówno ze wschodu, jak i z zachodu. Takie ujęcia pomagają mapować rzeźbę terenu z różnych stron oświetlenia.
Dwa tempa kurczenia wynikają z różnych założeń
Model badaczy wskazuje na zmniejszenie promienia Księżyca o 42–46 m, co odpowiada szacowanej całkowitej zmianie powierzchni o 0,0048–0,0053%. Tempo zależy od przyjętego czasu, w którym zaczęło się powstawanie uskoków. Przy założeniu, że proces rozpoczął się około 400 mln lat temu, szacunek wynosi około 11 cm na milion lat. Początek około 800 mln lat temu daje około 6 cm na milion lat.
| Założony początek powstawania uskoków | Szacowane tempo kurczenia | Warunek szacunku |
| Około 400 mln lat temu | około 11 cm na milion lat | Założenie w modelu badania |
| Około 800 mln lat temu | około 6 cm na milion lat | Założenie w modelu badania |
To wartości wyliczone dla różnych przedziałów czasu przy założeniu w przybliżeniu stałego tempa, a nie bezpośredni pomiar współczesnej zmiany.
Co mówią dane o trzęsieniach Księżyca?
W analizie wcześniejszych zapisów Apollo 13 z 28 ponownie wyznaczonych epicentrów płytkich trzęsień Księżyca znajdowało się w odległości do 90 km od skarpy lobowej. Autorzy badania wskazują też osuwiska w pobliżu młodych uskoków, wykryte na powtarzanych zdjęciach LROC, i uznają, że wstrząsy związane z ruchem uskoku prawdopodobnie je wywołały.
Te obserwacje łączą część skarp i uskoków z aktywnością sejsmiczną. Rozmieszczenie form jest nierównomierne: badacze odnotowali mniej zmapowanych skarp w rejonach o najgrubszej skorupie Księżyca. Thomas R. Watters, kierujący badaniem, ocenia, że dalsze stygnięcie i kurczenie wnętrza Księżyca powinno sprzyjać wzrostowi istniejących uskoków i powstawaniu nowych. Smithsonian National Air and Space Museum przytoczyło jego ocenę.
