Dlaczego włosy stają się białe wraz z wiekiem?

Białe włosy. Siwizna. Klasyczny znak, że się starzejemy… ale starość nie jest jedynym powodem, dla którego nasze włosy tracą kolor. Od niedoboru witaminy B12 po rzadkie schorzenia, takie jak zespół Waardenburga, siwienie jest bardziej skomplikowane, niż się wydaje. Aby w pełni zrozumieć tę przemianę, trzeba przypomnieć sobie, jak nasze włosy otrzymują swój kolor.

Czy na Twojej głowie już pojawiają się siwe włosy? Wydaje mi się, że miałem mniej niż dziesięć lat, gdy pojawił się pierwszy, ale w ostatnim roku to była prawdziwa eksplozja. Trochę starszy, trochę bardziej szalony… to ma sens. Jednak istnieje naukowy powód tej radykalnej zmiany. Mechanizm, który zmienia „normalne" funkcjonowanie włosów, dając początek białej, szarej lub „srebrnej" wersji. Jeśli chcesz wiedzieć, dlaczego włosy stają się białe wraz z wiekiem lub w ekstremalnie stresujących sytuacjach, najpierw musisz dowiedzieć się, co nadaje im pierwotny kolor.

Rola melaniny

Kluczem jest melanina, seria naturalnych pigmentów obecnych w imponującej liczbie organizmów. Melanina jest produkowana z dwóch aminokwasów, fenyloalaniny i tyrozyny (hydroksylacja fenyloalaniny), przez grupę specjalnych komórek zwanych melanocytami, w procesie znanym jako melanogeneza. Melanocyty są obecne w całym ciele, a ich melanina odpowiada za kolor naszej skóry, oczu i włosów. W tym ostatnim przypadku melanocyty znajdują się w opuszkach mieszków włosowych.

Rodzaj melaniny określa dostępne kolory: eumelanina, która daje czerń i ciemne brązy, oraz feomelanina, skłaniająca się ku czerwonawym odcieniom i różnym poziomom żółci. Połączenie melanocytów ustala kolor naszych włosów, a w niektórych przypadkach istnieje istotny wpływ genetyczny. Po utworzeniu „receptury" melaniny jej granule są przekazywane do pobliskich keratynocytów, które odpowiadają za produkcję keratyny, podstawowego budulca włosa. Keratynocyt umiera, ale zatrzymuje melaninę, „drukując" w ten sposób kolor. Gdy ilość melaniny maleje, włosy stają się szare, podczas gdy idealna biel symbolizuje całkowity brak melaniny.

Siwienie z wiekiem

Najważniejszym powodem jest starość. Z biegiem lat wzrasta liczba nieaktywnych melanocytów, a produkcja melaniny spada do minimum. Dlaczego? Badanie z Harvardu z początku 2005 roku sugeruje, że przyczyną jest awaria komórek macierzystych melanocytów. W 2009 roku dołączyło kolejne europejskie badanie, wskazujące, że mieszki włosowe produkują bardzo małe ilości nadtlenku wodoru (klasycznej „wody utlenionej"). Zakłada się, że ten nadtlenek jest neutralizowany przez enzym katalazę, ale starzenie się również zmniejsza jej produkcję. Nadtlenek gromadzi się, blokując tworzenie melaniny.

Do tego dochodzą wady genetyczne, nieprawidłowa produkcja hormonów związana z pikami stresu, niedostateczne rozprowadzenie melaniny po ciele, a nawet czynniki klimatyczne (zanieczyszczenia, toksyny i lokalne chemikalia). Związek między białymi włosami a stresem jest szczególnie interesujący dla naukowców. W 2011 roku biochemik Robert Lefkowitz (laureat Nagrody Nobla z chemii w 2012 roku) wraz z zespołem odkrył mechanizm, który może wyjaśnić, dlaczego stres powoduje siwienie.

Stres uwalnia neuroprzekaźniki związane z „Reakcją walki lub ucieczki". W normalnych sytuacjach to dobre i trwa krótko, ale jeśli trwa zbyt długo... zaczyna uszkadzać DNA. Zespół Lefkowitza wykazał, że to uszkodzenie przyspiesza starzenie się i wzrost guzów, zwiększa ryzyko poronień i zaburzeń psychicznych... a nasze włosy ostatecznie bieleją. Połączenie i intensywność wszystkiego, o czym wspomnieliśmy, określają szybkość tej przemiany. Innymi słowy: jeśli jesteśmy zbyt szaleni, biel wykiełkuje.