NASA zakończyła misję naukową obserwatorium Neil Gehrels Swift 23 października 2026 roku. Ostatnią obserwację satelita wykonał trzy dni wcześniej. Na wysokości poniżej 275 km opór atmosfery uniemożliwiał teleskopom stabilne kierowanie się na cele astronomiczne.
Dlaczego Swift przestał obserwować kosmos
Swift miał badać kosmos przez dwa lata, ale działał ponad dziesięciokrotnie dłużej. W końcowej fazie jego orbita obniżyła się na tyle, że opór atmosfery utrudniał utrzymanie teleskopów na wybranych celach. NASA ogłosiła koniec misji naukowej 23 października; ostatnie obserwacje wykonano 20 października.
Swift wystrzelono 20 listopada 2004 roku. Obserwatorium łączyło teleskopy rentgenowskie i optyczno-ultrafioletowe, dzięki czemu mogło szybko badać rozbłyski gamma, czyli krótkie, intensywne emisje promieniowania z odległych zjawisk kosmicznych. Zwykle wykrycie i zlokalizowanie rozbłysku, przekazanie jego położenia innym obserwatoriom oraz skierowanie własnych teleskopów na źródło zajmowało około minuty.
Jak zmieniały się obserwacje przed końcem misji
Według Actualidad Aeroespacial od grudnia 2025 roku operatorzy zastępowali część zwykłych celów obserwacji pozycjami na niebie, które miały ograniczyć opór atmosfery. W lutym 2026 roku strategia objęła wszystkie obserwacje, a od połowy tego miesiąca do końca sierpnia wstrzymano ukierunkowane obserwacje naukowe.
NASA ogłosiła 19 sierpnia, że osobny statek LINK nie przechwyci Swifta. Xataka podała, że 26 sierpnia ponownie uruchomiono dwa z trzech teleskopów obserwatorium. Nie był to koniec obserwacji: NASA wskazała 20 października jako datę ostatniej z nich.
Rozbłyski gamma i dorobek Swifta
Swift obserwował ponad 2 000 rozbłysków gamma i badał ponad 1 400 supernowych. Dane z misji przyczyniły się do powstania około 7 000 opublikowanych prac naukowych.
W maju 2005 roku obserwatorium wykryło 11 fotonów rentgenowskich z poświaty rozbłysku gamma GRB 050509B. Sam rozbłysk trwał 0,03 sekundy. NASA określa to jako pierwsze wykrycie poświaty po krótkim rozbłysku gamma.
Publiczne archiwum pozostaje dostępne
Koniec obserwacji nie oznacza końca dostępu do danych. NASA podała, że publiczne archiwum Swifta obejmuje niemal 22 lata pomiarów jasności i widm w wielu zakresach fal, a także ponad 1,5 miliona zdjęć z teleskopu optyczno-ultrafioletowego. Cały zbiór zajmuje około 12 terabajtów.
NASA bada sposoby szybkiego reagowania na zjawiska kosmiczne po zakończeniu misji Swifta. Wśród rozważanych możliwości wymienia wykorzystanie istniejących teleskopów, komercyjne zdolności szybkiego umieszczania instrumentów na orbicie oraz nowe misje.
W komunikacie z 23 października NASA przewidywała, że Swift wejdzie w atmosferę w ciągu kilku następnych tygodni.
