Overclocking to doskonały sposób na wyciśnięcie wydajności z naszego sprzętu. Jeśli mamy odpowiednie chłodzenie i poświęcimy wystarczająco dużo czasu na testy obciążeniowe, wyniki będą bardzo pozytywne, bez ryzykowania podzespołów. Alternatywą… jest pójście w drugą stronę. Stosując kombinację undervoltingu i underclockingu, sprzęt będzie pracował w niższych temperaturach, będzie mniej hałasu, a potencjalnie będzie działał znacznie dłużej.
Najnowsze procesory Intela z serii K, Kaby Lake i Coffee Lake, wykazały naprawdę imponujące możliwości podkręcania, ale jest pewien szczegół: gigant z Santa Clara nie wykonał dobrze pracy, jeśli chodzi o chłodzenie. Dwa najwyższe modele, Core i7-7700K i Core i7-8700K, pracują w bardzo agresywnych temperaturach, co wynika z kiepskiego rozwiązania termicznego pod radiatorem (mam na myśli metalową płytkę przyklejoną do procesora). W wielu przypadkach jakakolwiek próba podkręcania prowadzi do tzw. throttlingu termicznego i zamiast zyskiwać wydajność, tracimy ją. Niewielu użytkowników zdecydowało się podwoić stawkę i samodzielnie naprawić ten problem. Technika ta nazywa się deliddingiem, która polega na zdjęciu radiatora za pomocą specjalnego narzędzia (lub bardzo pewnych rąk i stalowych mięśni), wyczyszczeniu fabrycznej pasty termoprzewodzącej, nałożeniu bardziej zaawansowanego interfejsu (bardzo popularny jest ciekły metal) i ponownym założeniu radiatora. W YouTube jest mnóstwo poradników na ten temat, to jeden z najszybszych sposobów na utratę gwarancji na procesorze… ale działa.
Tak, to bardzo ryzykowny sposób na obniżenie temperatury procesora podczas podkręcania, a z praktycznego punktu widzenia dotyczy tylko chipów Intela z serii K. Niemniej jednak daje to wyobrażenie o tym, do jakich skrajności posuwają się niektórzy użytkownicy, aby utrzymać pana Celsjusza w ryzach. Reakcja Intela na skargi była zawsze taka sama: „Jeśli macie problemy z temperaturą, nie podkręcajcie, tryb Turbo się tym zajmie”, co automatycznie wywołuje uczucie przemocy u każdego, kto płaci 400 dolarów za procesor. Ale co, jeśli podkręcanie nie wchodzi w grę? Co możemy zrobić, aby obniżyć temperatury i zmniejszyć hałas wentylatorów, nie wydając więcej pieniędzy?
Odpowiedź dzieli się na undervolting i underclocking, czyli obniżenie napięcia używanego przez CPU i zmniejszenie jego częstotliwości. Każdy mógłby pomyśleć, że to marnotrawstwo kupować podzespoły i nie używać ich z pełną mocą, ale gdyby sprzęt był tak prosty i liniowy, nie byłoby potrzeby pisania tego artykułu. Jest zbyt wiele szczegółów do rozważenia, od pasty termoprzewodzącej po temperaturę otoczenia, a prosta regulacja napięcia/częstotliwości może być różnicą między stosunkowo cichym komputerem pracującym pod pełnym obciążeniem a takim, który wrzeszczy jak banshee. Oprócz zmniejszenia ciepła i hałasu, ten zestaw ma zalety w postaci większej stabilności i dłuższej żywotności baterii. Undervolting i underclocking są bardzo zalecane w laptopach. Teraz pytanie brzmi: czy Intel SpeedStep i AMD Cool'n'Quiet lub PowerNow! nie robią obu rzeczy jednocześnie? Tak, ale zazwyczaj włączają się, gdy komputer nie jest obciążony i pozostaje w trybie czuwania. Chcemy uzyskać podobne korzyści przez cały czas. Skoro tak, od czego zaczynamy?
Zacznij od BIOS-u, oczywiście. Wiele płyt głównych oferuje opcje kontroli mnożnika CPU, jego napięcia i napięcia pamięci RAM. Niektóre komputery prefabrykowane (HP, Dell itp.) mają zablokowany BIOS i brak zaawansowanych parametrów, ale jeśli kiedyś zdecydujesz się zmienić sprzęt, ten tekst ci się przyda. Underclocking jest bardzo prosty: wejdź do BIOS-u i obniż mnożnik. Jeśli procesor ma stały mnożnik, możesz spróbować obniżyć jego częstotliwość bazową. Chip 100 MHz x 35 daje 3.5 GHz, ale jeśli zmieni się na 92 MHz x 35, będzie miał nieco ponad 3.2 GHz. Teoretycznie underclocking nie wymaga żadnych testów obciążeniowych, ponieważ tylko zmniejszamy prędkość CPU, jednak nie zaszkodzi otworzyć grę lub zrobić sesję w Prime95, aby sprawdzić, czy wszystko działa poprawnie.
Z drugiej strony undervolting nieco komplikuje sprawy. Niektóre płyty główne umożliwiają dwie metody manipulacji napięciem: możemy ustawić wartość bezpośrednią lub pobawić się tzw. offsetem. W zależności od decyzji producenta offsety mogą być dodatnie i ujemne lub tylko dodatnie. Przykładem dodatniego offsetu jest moja płyta główna, a jedynym sposobem na obniżenie napięcia CPU jest AMD OverDrive, które ma już kilka lat. Jak nisko można zejść? Kluczem jest metoda prób i błędów. Może loteria krzemu pozwoli ci osiągnąć napięcia znacznie niższe niż fabryczne bez utraty stabilności, ale klasyczny proces to „obniżaj, aż się zawiesi”. Jeśli tylko robisz undervolting, uzyskasz jeden wynik. Jeśli jednocześnie robisz underclocking, osiągniesz jeszcze niższe napięcia. Znalezienie dokładnego napięcia zajmie trochę czasu. Osobiście powiem, że myślałem, że znalazłem idealną wartość na moim procesorze, tylko po to, by wejść do nowego Dooma i po dwóch godzinach gry doświadczyć zawieszenia. To praca w toku..
A co z kartami graficznymi? Prawdą jest, że również wspierają underclocking i undervolting. W rzeczywistości górnicy kryptowalut przeszukali oba te obszary, aby uzyskać maksymalną wydajność swojego sprzętu, ale musimy użyć innych narzędzi, ponieważ nie możemy „wejść” do BIOS-u tak jak w przypadku płyty głównej. Rozwiązanie przychodzi dzięki zewnętrznym narzędziom, takim jak MSI Afterburner, które pomaga edytować „krzywą napięcia”. Film z kanału „Bob of All Trades” (poniżej) doskonale to wyjaśnia, ale w zasadzie chcemy ustawić stałą częstotliwość przy jak najniższym napięciu, a następnie przekształcić krzywą w linię prostą. Tu potrzeba dużo eksperymentowania. Jeśli napięcie będzie zbyt niskie, Windows i gry dadzą ci znać.
Cóż, myślę, że to wystarczy na początek. Korzyści w postaci temperatury, hałasu i stabilności są na wyciągnięcie ręki, wystarczy ich szukać z cierpliwością i determinacją. Choć to brzmi nieprawdopodobnie, są przypadki, w których undervolting może faktycznie zwiększyć wydajność, ponieważ komponent pracuje swobodniej i nie wchodzi tak często w throttling termiczny. Nie przestawaj eksperymentować. Powodzenia!.
