Badanie opublikowane 4 listopada 2026 r. opisuje sześć wiarygodnych detekcji chlorowodoru (HCl) w atmosferze Marsa w pobliżu Alba Mons. Zespół naukowców uznaje lokalne źródło magmowe za najlepsze wyjaśnienie nietypowego sygnału, zmierzonego przez instrument ACS na pokładzie sondy ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO). Praca w „Science Advances” przedstawia tę interpretację jako wniosek z obserwacji atmosfery i otoczenia geologicznego.
Co zmierzył ExoMars TGO?
ACS (Atmospheric Chemistry Suite) mierzył profile HCl w atmosferze za pomocą podczerwonych obserwacji podczas zakrycia Słońca przez Marsa. To pomiary atmosfery, a nie próbki pobrane z powierzchni.
Autorzy przeanalizowali 78 obserwacji tego typu z półkuli północnej, wykonanych w latach marsjańskich MY35 i MY37 dla długości słonecznej Ls od 100° do 120°. Rok marsjański (MY) to rok na Marsie; długość słoneczna (Ls) jest miarą używaną do określania tamtejszych pór roku. Dwie wcześniejsze obserwacje z MY35 w pobliżu Alba Mons nie dały rozstrzygającego wyniku z powodu ograniczonych danych.
Sześć wiarygodnych detekcji pochodzi z MY37, z początku lata na półkuli północnej, podczas aphelium. Wykryto je przy Ls 107°–119° i na szerokościach 43°–66°N, głównie na północny wschód od Alba Mons. Profile atmosferyczne sięgały 1,5 części na miliard objętościowo (ppbv).
Czym ten sygnał różni się od innych detekcji HCl?
Wyniki near Alba Mons wyróżniają się porą roku i skupieniem w jednym rejonie. Mars ma też odrębny, szeroko rozpowszechniony cykl HCl podczas wiosny i lata na półkuli południowej. Badacze wiążą go głównie z chemią atmosferyczną i aerozolami zawierającymi chlor.
| Wzorzec HCl | Pora roku i rozmieszczenie | Zarejestrowane stężenie | Interpretacja badania |
| Alba Mons, MY37 | Wczesne lato na półkuli północnej, aphelium; sygnał lokalny w pobliżu Alba Mons | Do 1,5 ppbv | Autorzy wskazują na możliwe lokalne źródło magmowe |
| Cykl ciepłej pory roku | Wiosna i lato na półkuli południowej; sygnał szeroko rozpowszechniony | Szczytowo 4–5 ppbv | Głównie chemia atmosferyczna związana z aerozolami zawierającymi chlor |
W interpretacji detekcji HCl znaczenie mają zarówno miejsce, jak i pora marsjańskiego roku.
Wyniki z Alba Mons nie są po prostu kolejnym przykładem znanego cyklu sezonowego: mają inną lokalizację i przypadają na inną część marsjańskiego roku. Osobno autorzy odnotowali detekcje HCl w tej samej okolicy podczas aphelium MY38, przypadającego na ziemskie lato 2025 r.; ich szczegółową analizę zapowiedzieli w osobnej pracy.
Dlaczego autorzy rozważają źródło magmowe?
Zespół wskazuje na świeże szczeliny o szerokości poniżej metra jako możliwe drogi przesączania się gazu. Wśród rozważanych wyjaśnień znalazły się również wulkanizm błotny i rozkład związków chlorkowych. Według autorów te możliwości gorzej tłumaczą lokalizację wykrytego HCl niż miejscowe źródło magmowe, potencjalnie oddziałujące z bogatym w lód podłożem.
Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) podała, że na Marsie nie zaobserwowano nowych wypływów lawy ani erupcji. Agencja opisała wyniki TGO jako wskazówkę możliwej aktywności wulkanicznej, a nie obserwację erupcji.
