Historia pokazuje, że rozwój tego, co dziś znamy jako radar, eksplodował podczas II wojny światowej, a pierwsze udokumentowane eksperymenty sięgają końca XIX wieku. Jednak technologia ta nie dotarła od razu na pole bitwy, a najlepszą dostępną dla żołnierzy alternatywą była detekcja akustyczna, wykorzystująca kombinację gigantycznych rogów, mikrofonów i dobrze wyszkolonych ludzkich uszu.

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami
Detekcja akustyczna

Pierwsze oficjalne użycie detekcji i lokalizacji akustycznej w walce zostało zgłoszone przez komandora Sir Alfreda Rawlinsona z Royal Naval Volunteer Reserve jesienią 1916 roku, który dowodził mobilną baterią przeciwlotniczą na wschodnim wybrzeżu Anglii. Próbując zlokalizować Zeppeliny w niesprzyjających warunkach pogodowych, Rawlinson improwizował urządzenie wykorzystując rogi z dwóch gramofonów. Chociaż nie zestrzelił wroga, obrona zdołała oddać strzały w jego ogólnym kierunku i pokrzyżować jego plany.

System dwóch rogów zainstalowany w Bolling Field, Stany Zjednoczone, 1921

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami

Holenderski przenośny detektor, 1930

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami

Rozwój tych systemów detekcji nie był wyłącznością żadnej siły, ale Brytyjczycy wyróżnili się tworzeniem i rozmieszczaniem lustr akustycznych — gigantycznych betonowych „uszu” wykorzystujących ruchome mikrofony do maksymalizowania amplitudy odbieranego dźwięku. Łącząc zapisy z dwóch lustr i stosując triangulację, odpowiedzialni za nie mogli określić położenie źródła dźwięku.

Holenderskie rogi osobiste, 1930

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami

Lustra akustyczne w Denge, w hrabstwie Kent

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami

Niektóre systemy miały proste, osobiste konstrukcje oparte na rogach lub „półkulach”, podczas gdy inne były wyjątkowo złożone i ogromne. Kultowy obraz pokazuje japońskie „tuby wojenne” zamontowane na czterokołowych wozach, a oceniany przez Francję w latach 30. detektor akustyczny Perrin przypomina dzieło sztuki.

Japońskie „Tuby wojenne” nadzorowane przez cesarza Hirohito

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami

Detektor Perrin we Francji, lata 30. XX wieku

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami

Prawdziwym problemem detekcji akustycznej było to, że mogła jedynie przewidzieć atak wroga na kilka minut, a interwał ten stawał się jeszcze krótszy z powodu wzrostu prędkości ówczesnych samolotów. Nieuchronnie przyszłość należała do radaru, a w okresie bitwy o Anglię (od lipca do października 1940 r.) detekcja akustyczna została już zepchnięta do roli wsparcia.

Niemiecki detektor, 1939

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami

Szwedzcy żołnierze przy detektorze, 1940

Wykrywanie wrogich samolotów przed radarami

Jeśli masz możliwość podróży do Anglii, wiele z tych lustr akustycznych wciąż stoi (zwłaszcza w Yorkshire i Kent) i mogą być odwiedzane przez publiczność, pod nadzorem.

Źródło: Rare Historical Photos