Op 30 november 1960 vertrok een Thor DM-21-raket vanaf Cape Canaveral met de missie om de navigatiesatelliet Transit 3A in een baan om de aarde te brengen. De motor van de raket kreeg een vroegtijdige uitval en de officieren gaven opdracht tot zelfvernietiging. Wat die officieren nooit hadden gedacht, is dat ze aan de vooravond van een internationaal incident zouden staan, want de resten van de raket kwamen op Cuba terecht en doodden een koe genaamd Rufina...
Missies met polaire banen vanaf Cape Canaveral zijn niet zo gebruikelijk. Toen SpaceX in augustus 2020 de satellieten SAOCOM 1B, GNOMES-1 en Tyvak 0172 lanceerde (die gebeurtenis markeerde ook de honderdste lancering van het bedrijf), legden gespecialiseerde sites uit dat de laatste polaire missie vanaf de Kaap ESSA-9 was, een weersatelliet die op 26 februari 1969 werd gelanceerd.
Polaire banen zijn erg nuttig voor het bestuderen van het klimaat en de ontwikkeling van andere projecten die verband houden met de landbouw. Meestal vertrekken die missies vanaf Vandenberg Air Force Base in Californië, gebruikmakend van de veiligheidsvoordelen. Als er een storing optreedt, vallen de resten in de Stille Oceaan, waardoor het risico voor de bevolking wordt geminimaliseerd. Een polaire lancering vanaf Cape Canaveral vereist daarentegen meer aandacht, omdat die een deel van Florida 'raakt' en over Cubaans grondgebied gaat. En over Cuba gesproken...
De 'dondergod' en de koe Rufina
Begin 1961 stonden de betrekkingen tussen Cuba en de Verenigde Staten op springen. Washington verbrak in januari de diplomatieke contacten en drie maanden later vond de Varkensbaai-invasie plaats. Dit verhaal dwingt ons echter om iets verder terug te gaan... november 1960, om precies te zijn. Op de 30e werd een 'Thor DM-21 Ablestar'-raket gelanceerd vanaf Cape Canaveral, beladen met Transit 3A, een van de satellieten die behoorden tot het voorlopersnetwerk van gps. Het tweede pakket in de raket was SOLRAD 2, een hybride tussen een satelliet voor het observeren van zonnestraling en een bewakingssatelliet, die eigenlijk een eigen artikel verdient.
Het oorspronkelijke plan was dat de Thor 163 seconden zou werken voordat de hoofdmotor werd uitgeschakeld, maar de motor kreeg een probleem en ging eerder uit. Beide trappen scheidden zich en 'Ablestar' probeerde de vlucht voort te zetten, maar de snelheid en het traject waren onjuist. De officieren op de Kaap gaven opdracht tot vernietiging van de raket... en de resten regenden neer op Cubaans grondgebied. Alsof dat nog niet genoeg was, viel een stuk van de romp in het zuiden van het land en raakte een koe genaamd Rufina, die daarbij om het leven kwam.
De Cubaanse reactie stond in lijn met de politieke spanning van die tijd. Castro noemde het incident 'een wrede aanval en een schending van het Cubaanse luchtruim'. Ongeveer 250 demonstranten gingen naar de Amerikaanse ambassade in Havana om te protesteren, en een half dozijn koeien droegen borden met 'anti-imperialistische uitingen', waaronder een die president Eisenhower beschuldigde van 'het vermoorden van een van haar zussen'.
Het verhaal eindigde met een compensatie van twee miljoen dollar, waardoor Rufina destijds de duurste koe ter wereld werd, maar andere bronnen suggereren dat Castro extra geld kreeg door de resten van de Thor aan de Russen te verkopen en de vectorbesturing aan de Chinezen. Daar heb je het: de dood van Rufina en het risico op latere ongelukken zorgden ervoor dat Cape Canaveral een ongebruikelijke optie is voor polaire lanceringen. En als laatste weetje: een zeer beroemde Argentijnse band schreef een nummer geïnspireerd op die Cubaanse koe...
Bron: Digital Journal
