Cordyceps unilateralis is wereldwijd bekend geworden als "de parasiet die mieren in zombies verandert". Het internet staat vol met afbeeldingen van mieren die volledig geknecht en gecontroleerd worden door een monsterlijke schimmel die uit hun kop groeit. Aanvankelijk dacht men dat de schimmel een vorm van directe mentale controle op de mier uitoefende, maar een nieuwe studie van de universiteiten van Pennsylvania en Notre Dame toont aan dat de schimmel het brein van de mier intact laat en zich meer gedraagt als een poppenspeler.
Een macaber parasitisme
Er bestaan verschillende soorten parasitisme, en sommige zijn huiveringwekkender dan andere. Zo is er het broedparasitisme, waarbij bepaalde vogels simpelweg "nesten stelen" en de zorg voor hun nakomelingen overlaten aan andere soorten. Maar er zijn ook gevallen zoals Cymothoa exigua, een isopode die zich aan de tong van vissen hecht en deze volledig vervangt, en parasitoïde wespen (zeer gewaardeerd bij plaagbestrijding) die hun eieren in andere insecten injecteren... en dan hebben we nog "onze vriend" de schimmel, Cordyceps unilateralis.
Zodra deze schimmel controle over een mier heeft genomen (meestal behorend tot de stam Camponotini), dwingt hij de mier om haar nest te verlaten en zich permanent op het oppervlak van een blad te vestigen. Vanaf dat moment doet de schimmel niets anders dan groeien totdat hij door de kop van de mier heen breekt, en de omstandigheden bereikt om zijn sporen vrij te laten, waarmee de cyclus zich herhaalt. Het hele proces kan tien dagen duren, en het fascineert wetenschappers niet alleen vanwege het medicinale potentieel, maar ook omdat ze precies willen weten hoe de schimmel te werk gaat. Vanwege de groei in de kop van de mier wordt Cordyceps unilateralis vaak geïdentificeerd als "de hersenparasiet"... maar dat blijkt dus niet helemaal te kloppen.
Het onderzoek: een hersenparasiet zonder hersendoding
Een nieuwe studie van onderzoekers van de universiteiten van Pennsylvania en Notre Dame combineerde de kracht van elektronenmicroscopen, driedimensionale visualisatie, kunstmatige intelligentie en machine learning, en stelde vast dat Cordyceps unilateralis het brein van de mier vrijwel intact laat en de acties van zijn gastheer controleert door spiervezels te infiltreren. Met andere woorden: het is "een schimmel in een mierenpak", die zijn slachtoffer op perifere wijze manipuleert.
Toch roept deze ontdekking meer vragen op dan antwoorden. Waarom grijpt de schimmel niet in op het brein van de mier? Beïnvloedt hij het met zijn chemie, of is het voldoende om elke spier en elk lidmaat van het lichaam binnen te vallen? De onderzoekers hebben een hypothese: Cordyceps unilateralis heeft de mier levend nodig om zich naar zijn definitieve locatie te verplaatsen. Een andere mogelijkheid is dat de schimmel een zekere "rekenkracht" van het brein nodig heeft. Feit is dat de zombiemier niet helemaal een zombie is, en de hersenparasiet werkt niet op die manier. Persoonlijk voel ik me nu een stuk ongemakkelijker, wetende dat de mier geen bewusteloze zombie is, maar op spierniveau wordt binnengevallen en veroverd. Dat gezegd hebbende, hier is je nachtmerriebrandstof. Afbeeldingen!
Galerij
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
