De paradox van Fermi
De paradox van Fermi stelt een simpele vraag: Waar zijn de buitenaardse wezens? Als het universum zo groot is, zoveel aardachtige planeten heeft, en al miljarden jaren bestaat, dan zou er toch ergens bewijs moeten zijn van intelligent leven... maar dat is er niet. Verschillende hypothesen proberen de paradox van Fermi te verklaren, en een van de meest verontrustende is die van het Grote Filter: een van de treden in de evolutionaire opgang van een soort is bijna onmogelijk te overwinnen, en levensvormen zijn in wezen gedoemd te verdwijnen.
In november vorig jaar onderzochten we het concept van 'emergence', een fenomeen dat de creatie van complexe structuren uit eenvoudige elementen mogelijk maakt, iets dat fundamenteel is voor de ontwikkeling van leven. Tot nu toe is de aarde de enige planeet in het hele universum waar dat is gebeurd. Ons zoekvermogen is zeer beperkt, maar als we rekening houden met de grootte van het universum, de leeftijd, het aantal sterren, het aantal planeten in het algemeen, en het aantal planeten met een compatibele baan (de zogenaamde 'bewoonbare zone'), zou leven veel overvloediger en gemakkelijker te vinden moeten zijn. Toch... is het universum dood, of dat lijkt het tenminste. Waarom?
Het Grote Filter
Een van de meest opvallende hypothesen is die van het Grote Filter, voorgesteld door econoom (ja, econoom) Robin Hanson. Het Grote Filter suggereert dat er 'iets' is dat de massale ontwikkeling van leven belemmert, los van de situatie waarin de mensheid zich momenteel bevindt. Tegelijkertijd plaatst het Grote Filter twee scenario's voor onze soort: of we hebben een extra voordeel (het had puur geluk kunnen zijn) dat ons in staat stelde het Grote Filter achter ons te laten en de eersten te zijn die dat lukt... of het ligt in onze toekomst en we zullen tot stof vergaan. Beide scenario's dragen een uitdaging met zich mee, en dat is het gebrek aan informatie. Als het Grote Filter al achter ons ligt, weten we niet wat het 'kritieke punt' was dat de oversteek mogelijk maakte, en als het zich in de toekomst bevindt, kan het, naast veel gevaarlijker te zijn, verschillende vormen aannemen.
Waarom het Grote Filter verwoestend moet zijn
Toch moet het Grote Filter absoluut verwoestend zijn, buiten alle twijfel. Anders, als er een geringe kans is om te overleven en te herstellen, kwalificeert het niet als Grote Filter. Een van de duisterste ideeën van het Grote Filter is dat wanneer een soort de planeet overneemt, haar pad naar zelfvernietiging onvermijdelijk is. Grootschalige thermonucleaire oorlogen, op hol geslagen nanomachines, bewuste kunstmatige intelligentie die organisch leven als irrelevant beschouwt, overmatige genetische manipulatie, en de eigen natuurlijke concurrentie van de soort tegen zichzelf liggen op dat pad. Tot slot presenteert de video van Kurzgesagt iets zeer zorgwekkends: hoe overvloediger en complexer het leven in het universum is, hoe groter de kans dat het Grote Filter zich in de toekomst zal manifesteren. Dus... willen we echt buitenaardse wezens vinden?.
