Op 10 september 2026 meldde NOAA dat El Niño sterker wordt. De Amerikaanse weerdienst gaf meer dan 90% kans op een zeer sterk evenement in de herfst en winter van 2026–2027. Voor Spanje zit het belangrijkste risico niet per se in droogte of overstromingen op eigen bodem, maar in een keten die begint bij buitenlandse oogsten en eindigt bij importeurs, producenten en consumenten.
Een landelijke stijging van Spaanse voedselprijzen die aan El Niño kan worden toegeschreven, is daarmee niet het uitgangspunt. Het directe verhaal is subtieler: regenval in producerende regio’s, exportbesluiten, transport en de beschikbaarheid van veevoer kunnen samen de wereldmarkt beïnvloeden. Pas daarna kan die druk Spanje bereiken.
Het risico komt vooral van buiten Spanje
El Niño verandert temperatuur- en neerslagpatronen in verschillende delen van de wereld. Daardoor kunnen oogsten, visserij en handelsroutes onder druk komen te staan. Minder aanbod kan prijzen opdrijven, maar overheden kunnen dat effect versterken of juist afremmen met exportbeperkingen, voorraden en marktmaatregelen.
Een historische analyse van de Europese Centrale Bank schatte dat een normale El Niño de reële inflatie van mondiale grondstoffen ongeveer 3% kan verhogen gedurende 6 tot 12 maanden. Bij een overgang van een normale naar een sterke El Niño kwam de geschatte piek voor mondiale voedselgrondstoffen uit op maximaal 9% na 16 maanden. Dat zijn mondiale historische schattingen, geen prognose voor Nederlandse of Spaanse supermarktprijzen.
NOAA ziet een uitzonderlijk hoog risico
De Niño-3.4-index stond in augustus 2026 op +1,8 °C. In het oostelijke deel van de equatoriale Stille Oceaan lagen de zeewatertemperaturen meer dan 3,0 °C boven normaal, meldde NOAA. Voor oktober tot en met december 2026 gaf de organisatie 75% kans op een evenement dat volgens haar maatstaf sterker zou zijn dan eerdere El Niño-gebeurtenissen sinds 1950.
Een kansverwachting is geen afgeronde gebeurtenis. De gevolgen hangen af van de regio, het gewas en de reactie van overheden en bedrijven. Juist die combinatie bepaalt of een klimaatsignaal uitgroeit tot een wereldwijde prijsschok of grotendeels door voorraden en handel wordt opgevangen.
Hoe het risico Spanje kan bereiken
De route naar Spanje loopt via meerdere schakels. Een probleem bij één schakel hoeft niet automatisch tot hogere winkelprijzen te leiden, maar meerdere verstoringen kunnen elkaar wel versterken.
| Schakel | Wat er kan gebeuren | Mogelijk gevolg voor Spanje |
| Oogsten | Minder regen of ongunstige temperaturen drukken de productie in belangrijke landbouwregio’s. | Minder aanbod van grondstoffen en meer druk op importprijzen. |
| Exportbeleid | Producerende landen beperken uitvoer of sturen die bij wanneer binnenlandse voorraden onder druk komen. | Minder beschikbaarheid op de wereldmarkt, ook voor Spaanse importeurs. |
| Transport | Lage waterstanden of verstoorde vaarroutes maken omwegen en langere levertijden waarschijnlijker. | Hogere logistieke kosten voor voedsel en grondstoffen. |
| Veevoer | Minder beschikbaarheid van vismeel, granen of andere voergrondstoffen verhoogt de kosten voor veehouderij en aquacultuur. | Mogelijke druk op kosten in de Spaanse vlees-, zuivel- en vissector. |
Rijst, koffie, fruit en andere zachte grondstoffen zijn voorbeelden van producten die via zulke internationale ketens worden verhandeld. De combinatie van een kleinere oogst en duurdere logistiek kan uiteindelijk doorwerken in verwerkende industrie en retail. Dat effect is nooit automatisch of overal even groot.
India heeft een sleutelrol in het rijstrisico
India is belangrijk omdat het land een grote rijstproducent en -exporteur is. Een tekort aan regen in Andhra Pradesh werd gemeld op 44% onder normaal. Tegelijk kunnen de Indiase overheid en de binnenlandse voorraad bepalen hoeveel rijst beschikbaar blijft voor de internationale markt.
De rijstepisode van 2023 laat zien waarom beleid minstens zo belangrijk kan zijn als het weer. India verbood toen de export van witte niet-basmatirijst. In dezelfde periode bereikte Thaise rijst in augustus 2023 een gemelde prijs van 648 dollar, omschreven als het hoogste niveau in vijftien jaar. De les is niet dat El Niño automatisch dezelfde prijsbeweging veroorzaakt, maar dat een klimaatschok veel zwaarder kan wegen wanneer exportbeleid de handel beperkt.
Sevilla plant opnieuw rijst, maar houdt voorraden over
De Spaanse rijstsector vormt een eigen schakel in dit verhaal. In Sevilla werd in 2026 opnieuw de volledige toegewezen oppervlakte van 36.500 hectare ingezaaid. Tegelijk bleef volgens een lokale vertegenwoordiger 40% van de oogst van het voorgaande jaar in silo’s liggen.
Dat wijst op een markt die niet alleen door productie wordt bepaald. Binnenlandse voorraden en de vraag naar Spaanse rijst kunnen de gevolgen van internationale prijsbewegingen dempen of vertragen. Spanje kan dus tegelijk blootstaan aan wereldmarktrisico’s en met eigen onverkochte voorraad kampen.
Rijst is niet de enige mogelijke route
De wereldwijde voedselketen omvat ook suiker, plantaardige oliën en grondstoffen voor veevoer. De wereldwijde rijstindex van de Voedsel- en Landbouworganisatie steeg in augustus 2026 met 0,5%, terwijl dezelfde rapportage een stijging van 11,9% voor suiker vermeldde. Zulke indexcijfers beschrijven mondiale grondstoffenmarkten; ze zijn geen directe meting van Spaanse winkelprijzen.
Ook ansjovis uit Peru is relevant voor veevoer. De vis wordt verwerkt tot vismeel, dat wordt gebruikt in voer voor onder meer aquacultuur en veehouderij. Peruaanse monitoring beschreef lage vangsten en omstandigheden rond een sluiting van de visserij. Een lagere beschikbaarheid kan de kosten van vismeel en voer verhogen, al hangt het uiteindelijke effect af van alternatieve grondstoffen, voorraden en contracten.
Het Spaanse ministerie van Landbouw, Visserij en Voedsel publiceert wekelijks prijsmonitoring voor rijst in Spanje, de Europese Unie en internationale referentiemarkten. Daarmee kunnen veranderingen in de rijstketen afzonderlijk worden gevolgd, naast de bredere mondiale grondstoffenbeweging.
