We hebben eerder gesproken over de tekstverwerker WordStar en zijn dominante positie op de markt begin jaren 80. Toen het nut van dit soort tools eenmaal was bevestigd, probeerden verschillende bedrijven een stuk van de taart te veroveren, en uiteraard deed Microsoft mee. Het eerste schot van Bellevue (toen nog niet Redmond) heette Word, en voor de ontwikkeling ging Bill Gates naar de bron van grafische toepassingen: Xerox PARC.
Anders gezegd: Gates nam Charles Simonyi en Richard Brodie aan, twee meesterbreinen van Xerox die aan de Bravo-software voor de Xerox Alto computer hadden gewerkt in 1974. Bravo was een «documentvoorbereidingsprogramma» en de eerste in zijn soort dat het implementeerde wat we nu kennen als WYSIWYG, «Wat je ziet is wat je krijgt». De toekomst werd gebrouwen in Xerox PARC, en de Alto, als onderzoeks- en ontwikkelingssysteem, leerde ons het volledige potentieel van grafische toepassingen.
Bravo kreeg een opvolger: Gypsy, maar beide bleven relatief buiten de natuurlijke evolutie van «huiselijke» tekstverwerkers zoals Electric Pencil. Ze waren immers bedoeld voor totaal andere platforms. Desondanks was de geest van WYSIWYG al uit de fles. WordStar volgde die filosofie (tot op zekere hoogte), en de enige optie voor Microsoft was om in dezelfde ring te stappen. Het resultaat? Word 1.0.
Word 1.0: een tekstverwerker, een muis, een idee
De eerste versie verscheen in oktober 1983 onder de naam Multi-Tool Word, speciaal ontworpen voor Xenix-systemen, maar de MS-DOS-compatibele port liet niet lang op zich wachten. Microsoft had een tweeledige strategie gekozen voor de promotie van Word. Aan de ene kant was het doel om WordStar aan te vallen en zijn beperkte WYSIWYG-ondersteuning: de letters op het scherm waren vet, cursief en onderstreept, in plaats van opgesloten tussen speciale accolades. Aan de andere kant had Word muisondersteuning: een «klein beestje» dat bij de software werd geleverd om ons te helpen sneller tekst te kopiëren, verplaatsen en bewerken.
Maar afgezien van deze schijnbare voordelen wonnen de DOS-versies van Word nooit echt terrein, vooral de eerste. De interface was heel anders dan die van WordStar en de rest van de concurrenten. Sommige ontwerpkeuzes waren niet logisch, zoals het verbergen van de optie om documenten op te slaan in een menu genaamd Transfer. En de officiële documentatie maakte het er niet duidelijker op: de handleiding telde bijna 450 pagina's, nog groter dan die van WordStar. Het gebruik van de muis gaf een veel vloeiender en dynamischer algehele ervaring, maar we mogen niet vergeten dat dit in 1983 een nieuw concept was voor gebruikers.
Piraterij was een belangrijke factor in de populariteit van WordStar, maar Microsoft ging tot het uiterste om de verspreiding van illegale kopieën van Word te beperken. Het artikel van ToastyTech over Word 1.x heeft een heel hoofdstuk gewijd aan kopieerbeveiligingen, waaronder een mechanisme dat het aantal installaties op harde schijven beperkte tot één per set diskettes. Als de harde schijf beschadigd raakte en de gebruiker geen back-ups had, was de enige oplossing een ander exemplaar van Word te kopen.
Maar ondanks al deze moeilijkheden gaf Microsoft nooit op en ontwikkelde vier verschillende Word-lijnen: de oorspronkelijke voor MS-DOS, een voor de Apple Macintosh, een andere compatibel met het «nieuwe» Microsoft Windows, en een speciale build voor Atari ST-systemen, onder de alternatieve naam Microsoft Write, dat nooit een update kreeg. De versienummers werden in 1993 verenigd, toen Microsoft Word 6.0 voor DOS, Word 6.0 voor Mac (een hele nachtmerrie, zo lijkt het; je kunt hier een uitstekend artikel lezen over de ontwikkelingsproblemen) en Word 6.0 voor Windows uitbracht.
En als ik het in Windows wil?
Vandaag heb ik een alternatief voor die vraag: «En als ik het gratis in Windows wil?»
De eerste met Windows compatibele versie van Word kostte 498 dollar in 1989, bijna 1.200 dollar gecorrigeerd voor inflatie. Vandaag de dag is Word is slechts een paar klikken verwijderd en heb je alleen een compatibel Microsoft-account nodig. Alle documenten worden in de cloud opgeslagen, maar het systeem staat ons toe lokale kopieën te downloaden om offline verder te bewerken, zonder grote beperkingen. Een andere mogelijkheid is het gebruik van mobiele builds voor iOS en Android, hoewel het schrijven op een aanraakscherm een beetje vreemd is. Tot slot geeft het Office Insider-programma toegang tot het volledige pakket, mits je ontwikkelversies accepteert.
Kortom, de weg van Word is erg lang geweest, begonnen als een nieuwe concurrent met een identiteitscrisis, tot het uitgroeide tot een de facto standaard die door honderden miljoenen gebruikers wordt omarmd. Is de toekomst van Word een definitieve overgang naar software-as-a-service, of blijven we onafhankelijke lokale builds houden? Alles wijst erop dat het eerste zal gebeuren.
