Wszechświat Fallout jest momentami przesadzony i sprzeczny, z zasadami bardzo różniącymi się od naszych. Są jednak pewne rozwiązania, które mają niemal bezpośrednie odpowiedniki w naszym świecie. Wcześniej mówiliśmy o Davy Crockett, nuklearna bazooka, która od razu przypomina wyrzutnię Fat Man, a teraz przyszedł czas na konwertoplany – hybrydy śmigłowców i samolotów, będące w zasadzie prawdziwymi Vertibirdami. Koncepcja konwertoplanu jest znacznie starsza, niż nam się wydaje, a obecnie istnieje kilka działających przykładów.
Vertibird to podstawowy element w „lore“ gry Fallout. W drugiej części musimy wykraść jego plany (a także zdecydować, której frakcji je przekażemy), a w zależności od naszych wcześniejszych działań możemy go używać jako „taksówki“ w Fallout 4, co jest ogromną zaletą w trybie Survival (ponieważ nie ma tam szybkiej podróży).
Teraz jednak Vertibird z Fallout 4 nie może latać. Właściwie to nawet nie mógłby wylądować poprawnie: zbyt wysoki środek ciężkości i zbyt wąskie podwozie powodowałyby, że maszyna przewracałaby się na bok. To tylko kolejne żądanie „zawieszenia niedowierzania“ pośród wielu innych... ale jeśli przejdziemy do prawdziwego świata, to prawda jest taka, że istnieją maszyny bardzo podobne do Vertibirda. Nazywają się konwertoplany i nie są wcale nowe.
Konwertoplany i ich główne przykłady
Informacje dostępne w sieci wspominają o braciach Henri i Armandzie Dufaux, którzy w 1902 zarejestrowali jeden z pierwszych projektów, o patencie na „maszynę latającą“, który George Lehberger złożył w maju 1929 (potwierdzonym we wrześniu 1930), o Focke-Achgelis Fa 269 z nazistowskich Niemiec (który nigdy nie opuścił tunelu aerodynamicznego – alianckie bomby zrobiły resztę) oraz o Platt and LePage PL-16 (firma straciła fundusze), ale pierwszym konwertoplanem, który wzbił się w powietrze, był Transcendental Model 1-G z 1954 roku. Zbudowano tylko jeden prototyp, który uległ zniszczeniu w następnym roku (pilot zdołał się uratować). Jego druga wersja poprawiła wiele ograniczeń oryginału i dodała drugie siedzenie, ale Siły Powietrzne wycofały wsparcie na rzecz Bell XV-3.
Bell XV-3 postawił pierwsze kroki w październiku 1953, ale jego pierwszy lot odbył się 11 sierpnia 1955. Dwa miesiące później ten sam początkowy prototyp rozbił się (jego wibracje były tak intensywne, że pilot doświadczalny stracił przytomność), jednak drugiej jednostce poszło znacznie lepiej. Z biegiem lat XV-3 otrzymał wiele udoskonaleń i zakończył fazę testów w czerwcu 1966, gromadząc 250 lotów, 125 godzin i 110 pełnych konwersji.
Niemal równolegle Bell badał koncepcję konwertoplanu z czterema wirnikami o nazwie X-22. Zbudowano dwa prototypy: pierwszy poleciał w marcu 1966, a drugi w sierpniu 1967. Oprócz badania właściwości V/STOL (pionowego i/lub krótkiego startu i lądowania), X-22 miał osiągnąć minimalną prędkość 525 km/h, czego nigdy nie udało się zrobić. Program został anulowany, ale ostatni lot drugiego prototypu odbył się w latach 80.
Cała zdobyta wiedza została przeniesiona na Bell XV-15, który po raz pierwszy poleciał w maju 1977. Spędził dużo czasu w tunelach aerodynamicznych, naprzemiennie testując loty w obu trybach, a w końcu zadebiutował na Paris Air Show w 1981, zdobywając uznanie publiczności ukłonem. Pierwszy prototyp spadł na ziemię w sierpniu 1992 z powodu awarii mechanicznej (obaj członkowie załogi przeżyli), a jego kabina została wykorzystana do symulatora lotu. Druga jednostka służyła pod skrzydłami NASA i Straży Przybrzeżnej do 2003 roku i przyczyniła się do rozwoju nowszych projektów.
Pierwszym z tych projektów jest Bell Boeing V-22 Osprey, prawdopodobnie najbardziej medialny konwertoplan ze wszystkich. Jego pierwszy lot sięga marca 1989, ale wymagania służby wojskowej znacznie wydłużyły okres testów, a zielone światło otrzymał w czerwcu 2007. Ewolucja V-22 była powolna i bolesna: oprócz przetrwania kilku prób politycznego anulowania, konwertoplan odnotowuje łącznie 16 wypadków i 62 ofiary śmiertelne do tej pory.
Drugim jest cywilna wariant, Leonardo AW609. Wcześniej znany jako AgustaWestland AW609 i Bell-Agusta BA609, ten konwertoplan ma być szybszą opcją o większym zasięgu, przeznaczoną dla klientów VIP i operatorów instalacji offshore. Brak funduszy i problemy z V-22 opóźniły certyfikację AW609, ale oczekuje się, że trafi na rynek w którymś momencie 2025 roku.
Na koniec uważam, że błędem z mojej strony byłoby nie wspomnieć o Bell V-280 Valor. Ten konwertoplan został wybrany przez Armię Stanów Zjednoczonych do programu Future Long-Range Assault Aircraft (który z kolei jest częścią programu Future Vertical Lift), z myślą o zastąpieniu niczego innego jak Sikorsky UH-60 Black Hawk. Jego prototyp zaczął latać w grudniu 2017 roku i szacuje się, że będzie poddawany ocenie do 2031 roku, kiedy to ma wejść do służby.
