Na pierwszy rzut oka to tylko jedna z wielu funkcji oferowanych przez Facebooka: w zależności od udostępnianych informacji, „Osoby, które możesz znać” sugeruje profile do dodania do listy kontaktów. Jednak te „udostępniane informacje” to tylko wierzchołek góry lodowej. Prawda jest taka, że jako użytkownik sieci społecznościowej posiadasz ukryty profil, zbudowany z danych, które inni użytkownicy przekazali o Tobie. Najgorsze? Nie możesz zobaczyć ani edytować tego, co znajduje się w tym profilu, i nie ma sposobu, aby go wyłączyć.
Są dni, kiedy Facebook wydaje się przechodzić kryzys i zaczyna prosić o dodatkowe informacje, aby uzupełnić mój profil. Miasto, w którym mieszkam, i numer telefonu komórkowego to najczęstsze prośby. Zawsze je odrzucałem z prostego powodu: Facebook już ma te informacje. Adres IP mojego połączenia daje sieci społecznościowej dość solidne wyobrażenie o mojej lokalizacji, a jeśli chodzi o mój telefon, cóż... prawdopodobnie jeden z moich kontaktów udostępnił tę informację nieświadomie. To prowadzi nas do sekcji „Osoby, które możesz znać”. Pierwsze kontakty, które pojawiają się na tej liście, to zwykle ci, którzy mają wspólnych znajomych, ale reszta... skąd się bierze? Jakie przetwarzanie Facebook wykonuje w tle?
Aby lepiej zrozumieć funkcję „Osoby, które możesz znać”, warto przypomnieć sobie niektóre jej anegdoty w sieci, od mrocznych przypadków, takich jak klasyczne „Facebook zasugerował mi jako znajomego mojego byłego chłopaka, który mnie bił”, po dwóch pacjentów poleconych sobie nawzajem z powodu posiadania tej samej psychiatrii. Sieć społecznościowa słynie z popełniania błędów, ale to, co przeraża, to jej mechanizm. Sugestie, które na początku nie mają sensu, są poparte przerażającą ilością danych, które tworzą ukryty profil lub „shadow profile”. Te dane opierają się na takich elementach, jak dane kontaktowe, których nigdy nie udostępniliśmy, oraz adresy e-mail, których nigdy nie udzieliliśmy... ale nasi znajomi tak, i tu leży klucz.
Jak to działa?
Zasadniczo, jeśli użytkownik posiada Twoje dane kontaktowe (telefon, adres, e-maile) i zdecyduje się udostępnić je Facebookowi, każda inna osoba, która zrobiła to samo i ma podobne informacje, będzie z Tobą powiązana. Jak dokładnie to się dzieje? W rzeczywistości jedną z pierwszych rekomendacji Facebooka jest „szukaj znajomych”, która zachęca do importowania kontaktów przez podanie danych logowania do innych usług (Gmail, Yahoo, Outlook). Sekcja „Szukaj znajomych” zmienia wygląd w zależności od platformy, ale funkcja jest ta sama. Jeśli klikniemy link „jak to działa”, Facebook wyjaśnia, że „importuje kontakty z naszego urządzenia i je zapisuje” na swoich serwerach, aby „pomagać innym w wyszukiwaniu osób lub generować sugestie znajomych dla Ciebie i innych osób”. Facebook ostrzega, że kontakty zawodowe można importować, ale prośby o znajomość powinny być wysyłane tylko do kontaktów osobistych.
Problem polega na tym, że mamy do czynienia z typowym przypadkiem „rób to, co mówię, a nie to, co robię”, ponieważ Facebook wykorzysta wszystkie te informacje do rozszerzenia naszego ukrytego profilu, profilu innych kontaktów i do tworzenia sugestii. Odpowiedzialni za sieć społecznościową odrzucają termin „shadow profile” ze względu na jego negatywny wydźwięk, chociaż gdyby to od nich zależało, nigdy nie dowiedzielibyśmy się o jego istnieniu. Ukryte profile zostały ujawnione w 2013 roku, kiedy użytkownik pobrał swój wewnętrzny plik, który zawierał publiczne „i” ukryte dane jego znajomych. Facebook nazwał to błędem, ale dżin wyszedł z lampy i nigdy już do niej nie wrócił. Technicznie rzecz biorąc, użytkownicy Instagrama i WhatsAppa (obie usługi pod skrzydłami Facebooka) również mogą importować kontakty do odpowiednich aplikacji, ale rzecznicy zapewniają, że „Osoby, które możesz znać” korzystają tylko z danych pochodzących z Facebooka i Facebook Messengera.
Dane bez terminu ważności
Wszystko wskazuje na to, że informacje w ukrytych profilach nie mają daty ważności. Nie ma znaczenia, jak odległe czy przypadkowe jest powiązanie – jeśli w pewnym momencie ktoś udostępnił swoje kontakty Facebookowi, a Ty byłeś wśród nich, teraz jesteś częścią pakietu. Pomnóż to przez średnio setki kontaktów i najprawdopodobniej sieć społecznościowa wie o Tobie wszystko, co potrzebuje, włącznie z pseudonimami, innymi profilami społecznościowymi i nie tylko. To prowadzi nas bezpośrednio do pułapki: nie możesz uzyskać dostępu do tych informacji, ponieważ nie są one Twoje. Zostały załadowane na serwery Facebooka przez innych użytkowników. To uniemożliwia nam zarządzanie, edytowanie lub usuwanie informacji „ze względów prywatności”. Zdolność do wzajemnych połączeń jest tak potężna, że słynne sześć stopni oddzielenia to zaledwie trzy i pół w obrębie sieci społecznościowej.
Ukryte profile nie są wyłączane i nie ma opcji opt-out. Jedyne, na co pozwala Facebook, to blokowanie wyszukiwania naszego profilu za pomocą adresów e-mail lub numerów telefonów w sekcji Prywatność. Wypełnianie publicznych profili fałszywymi informacjami ma ograniczony efekt, ponieważ Facebook potrzebuje tylko jednego użytkownika, który zdecyduje się udostępnić swoje dane kontaktowe, a my znajdziemy się w jego książce adresowej.
