Zanim pojawiły się Chrome i Firefox, a nawet Internet Explorer i Netscape, pierwsze kroki w „nowej” World Wide Web stawiano za pomocą przeglądarek, których nazwy zna tylko garstka użytkowników. W tym roku mija 30 lat od wynalezienia WWW, więc z okazji tego jubileuszu przyjrzyjmy się tym cyfrowym pionierom.
Historia mówi, że w marcu 1989 roku Tim Berners-Lee przedstawił propozycję opracowania „szerokiej bazy danych hipertekstowych”. Choć początkowo zainteresowanie nie było wielkie, jego szef Mike Sendall dał mu zielone światło na wykorzystanie stacji roboczej NeXT, która stała się pierwszym serwerem WWW.
https://old.neoteo.com/la-primera-foto-subida-a-la-web/W ciągu kolejnych dwóch lat Berners-Lee stworzył kilka fundamentalnych elementów, które do dziś podtrzymują sieć, w tym koncepcję przeglądarki. Wszystkie te połączone informacje trzeba było jakoś przeglądać, a potrzeba specjalistycznego narzędzia szybko się ujawniła. Formalna prezentacja World Wide Web na grupie alt.hypertext była kluczowa dla rozwoju kolejnych przeglądarek, ale pierwsza z nich nazywała się WorldWideWeb.
WorldWideWeb
Oryginalna przeglądarka Berners-Lee była swego rodzaju hybrydą przeglądarki i edytora WYSIWYG. Jego kod źródłowy został udostępniony jako domena publiczna w kwietniu 1993 roku, a uważa się, że część z niego nadal znajduje się na tamtym serwerze NeXT, który dziś jest eksponatem muzealnym. To znakomite oprogramowanie jak na tamte czasy, ale WorldWideWeb miała ograniczenie – działała tylko na systemie operacyjnym NeXT. Jedną z centralnych idei World Wide Web jest „czytanie uniwersalne”, a techniczny wymóg WorldWideWeb był temu przeciwny, więc…
Line Mode Browser
… to doprowadziło do narodzin Line Mode Browser. Berners-Lee i jego zespół nie mogli przenieść WorldWideWeb na system X ze względu na brak doświadczenia, ale zatrudnili Nicolę Pellow, studentkę matematyki, która pracowała jako stażystka w CERN, aby stworzyć „bierną przeglądarkę”. Priorytetem była kompatybilność z dostępnymi systemami, w tym z maszynami dalekopisowymi. Tylko tekst, bez obrazków, linia po linii (czyli bez pozycjonowania kursora). Line Mode Browser był podstawowy do szpiku kości, ale spełnił swoje zadanie.
Erwise
Erwise powstał dzięki wysiłkowi czterech fińskich studentów: Kima Nyberga, Teemu Rantanena, Kati Suominen i Kari Sydänmaanlakka. Oprócz tego, że był pierwszym z dedykowanym interfejsem graficznym i możliwością wyszukiwania słów na stronie, sam Berners-Lee podkreślił niektóre z jego pozytywnych aspektów, takie jak podkreślone linki, przyciski „Poprzednia strona-Następna strona-Powrót” i ogólny projekt, który nazwał „inteligentnym”. Co się stało z Erwise? Zabił go brak funduszy. Finlandia była pogrążona w recesji na początku lat 90., a jego twórcy musieli zająć się innymi projektami.
ViolaWWW
Zaledwie miesiąc przed debiutem Erwise, Pei-Yuan Wei z Uniwersytetu Kalifornijskiego (Berkeley) zaprezentował ViolęWWW. Bez związku z instrumentem – Viola to skrót od „Visually Interactive Object-oriented Language and Application”. Główną inspiracją dla Wei był HyperCard – stary znajomy z NeoTeo. Problem HyperCard polegał na tym, że działał tylko na Macach, a Wei nie miał nawet jednego do dyspozycji. Wziął podręcznik HyperCard, usiadł przed jednym z terminali UNIX na uniwersytecie i przeniósł jego główne elementy do systemu X. Efektem końcowym była ViolaWWW, a wsparcie dla „appletów” stało się jedną z jej najważniejszych funkcji.
Midas i Samba
Midas jest jednym z „dzieci” SLAC, Stanford Linear Accelerator Center. Amerykański fizyk Paul Kunz odwiedził CERN we wrześniu 1991 roku i zobaczył tam „coś wspaniałego” (WWW Berners-Lee). Kunz przedstawił tę technologię kierowniczce biblioteki Louise Addis, która umieściła główną bazę danych serwisu w sieci, a fizycy z Fermilab szybko uruchomili własny serwer. Przeglądarką używaną w Stanford był Midas, dzieło fizyka Tony'ego Johnsona. Wielką zaletą Midasa była obsługa dokumentów postscriptowych.
Wracając do CERN, Robert Cailliau i Nicola Pellow (ta sama z Line Mode Browser) stworzyli Sambę lub MacWWW, pierwszą przeglądarkę dla Macintosha Classic. Na początku przeglądarka nie chciała współpracować – błąd powodował zawieszenie wkrótce po uruchomieniu sesji. Historia mówi, że Berners-Lee obiecał koszulkę temu, kto zdoła naprawić błąd, a koszulka trafiła do Johna Streeta z Fermilab. Samba miała naśladować wygląd i funkcjonalność WorldWideWeb, ale dzieliła dużo kodu z Line Mode Browser, więc nigdy nie wyświetlała obrazów.
Mosaic
Każdy rozwój ma swój moment przełomowy, a w przypadku przeglądarek objawił się on wraz z debiutem Mosaic. Stworzony w NCSA na początku 1993 roku Mosaic otworzył nową kategorię dzięki spektakularnemu wsparciu wielu platform (X, Mac, Windows, Commodore Amiga), łatwości instalacji (był to jeden plik) i szybkości, z jaką jego odpowiedzialni (z Markiem Andreessenem na czele) naprawiali błędy.
Mosaic dał nam wideo, dźwięk, obrazy osadzone w dokumentach (za sprawą znacznika IMG), zakładki i obsługę formularzy. W połowie 1994 roku Mosaic osiągał średnio 50 000 pobrań miesięcznie. Andreessen szybko opuścił NCSA, aby założyć Mosaic Communications Corporation, która później przekształciła się w Netscape Communications Corporation, a jej przeglądarka Netscape Navigator zdobyła rynek w 1994 roku. Złota era Mosaic trwała zaledwie pięć lat. Do 1998 roku prawie nikt go nie używał.
Cello
Jednak Mosaic nie był pierwszą przeglądarką obsługującą Windows. Ten zaszczyt należy do Cello, opracowanej przez Thomasa R. Bruce'a z Instytutu Informacji Prawnej w Cornell Law School. Cello było odpowiedzią na ciągłe zapotrzebowanie prawników na dostęp do sieci. Innymi słowy, świat prawa używał Windows, ale w tamtym czasie nie miał przeglądarki.
Obsługa obrazów GIF-XBM-PCX-BMP, wyświetlanie postscriptu, dźwięk, zapisywanie i drukowanie plików, zakładki, podgląd dużych dokumentów (w epoce dial-up było to niezbędne) i dobra obsługa protokołów pokazały, że Cello było bardzo kompletną przeglądarką… ale Mosaic przejął jej użytkowników, a wersja 2.0 nigdy nie ujrzała światła dziennego.
Tak, Lynx został pominięty, i tak, epicka wojna między Netscape a Internet Explorerem jest nie do przegapienia, ale musimy w którymś miejscu postawić granicę. Historia przeglądarek jest fascynująca i łatwo się w niej zagubić. W istocie jest to pół dekady technologicznych eksplozji, które położyły podwaliny pod nowoczesną sieć. Zawdzięczamy im wiele i warto o nich pamiętać.
Źródło: Ars Technica
