BeOS: de Mac OS die er niet kwam

Dit verhaal is al vaak verteld: Steve Jobs verliet Apple in 1985, richtte NeXT op, Apple kocht dat bedrijf in '97, Jobs keerde terug, zuiverde de boel... maar er is een detail dat de meeste mensen niet kennen: de aankoop van NeXT stond bijna op de helling. Waarom? Omdat er interesse was in een ander bedrijf: Be Inc., bekend om de ontwikkeling van het besturingssysteem BeOS. Van de interface tot het bestandssysteem: BeOS had voor die tijd zeer interessante elementen, en sommige daarvan leven vandaag de dag nog voort in zijprojecten.

Steve Jobs was niet het enige prominente lid dat Apple in die jaren verliet. Hoewel hij de meest loyale en getalenteerde mensen meenam om NeXT op te richten, werd Jean-Louis Gassée zijn vervanger in de Macintosh-ontwikkelingsdivisie, maar hij bleef daar tot 1990, het jaar waarin Apple hem ontsloeg. Gassée besloot Be Inc. op te richten met de hulp van een andere ex-Apple-medewerker, Steve Sakoman (een sleutelfiguur bij de creatie van de Newton). Beiden stelden zich ten doel om vanaf nul een nieuw besturingssysteem te creëren, met prioriteit voor multimedia, op eigen hardware. De naam van dat systeem was BeOS.

Wat maakte het zo bijzonder? Preemptieve multitasking, een bestandssysteem met ondersteuning voor journaling en 64-bit, een uitgebreid gebruik van Unicode in de interface, en uiteraard een buitengewone audiovisuele ondersteuning. Dit werd ondersteund door de BeBox, een computer die bedoeld was om BeOS native te draaien.

Een van de meest indrukwekkende punten in de specificaties was het gebruik van dubbele processors. Aanvankelijk gaven de ontwikkelaars de voorkeur aan de AT&T Hobbit (een RISC-chip), en sommige prototypen van de BeBox kregen die ook, maar zodra AT&T zijn inspanningen staakte, volgden BeOS en de BeBox de weg van de PowerPC.

De datum is belangrijk om een reden: Apple stond in brand. Copland, de codenaam van Mac OS 8, was een ontwikkelingsramp. Apple huurde Ellen Hancock (die bijna drie decennia ervaring had bij IBM) in om het Copland-project op orde te brengen, maar ze stelde al snel vast dat het niet levensvatbaar was. Apple annuleerde Copland in augustus '96 en kondigde aan dat de nieuwe Mac OS 8 "buiten het bedrijf" zou worden gezocht. De geschiedenis vertelt ons dat Hancock Sun Solaris wilde en zich verzette tegen de overname van NeXT (een detail waar Jobs haar later 'dankbaar' voor was door haar leven bij Apple ondraaglijk te maken)... maar BeOS maakte veel lawaai en verscheen op de radar van Apple.

In essentie had BeOS alles wat Apple voor Mac OS 8 wilde... maar de onderhandelingen liepen spaak. Apple bood 125 miljoen dollar, een bedrag dat de directie van BeOS onmiddellijk weigerde. Sommigen denken dat Apple BeOS voor een te lage prijs wilde bemachtigen. Anderen zeggen dat de hebzucht van Gassée alles verpestte door 300 miljoen te vragen. Een jaar later legde Apple 429 miljoen dollar op tafel voor NeXT, met Steve Jobs zelf als onderdeel van het pakket.

BeOS was gedoemd. Het bedrijf verkocht minder dan 2.000 BeBoxen, liet snel de eigen hardware vallen om de nadruk op software-ontwikkeling te leggen, adopteerde x86 als architectuur en werd zelfs gratis weggegeven. Niets hielp: Be Inc. ontsloeg zijn medewerkers in 2001 en kwam in handen van Palm, waarmee het besturingssysteem werd begraven.

Wil je vandaag nog een kijkje nemen in BeOS? Zo ja, dan heb je geluk, want het Haiku-project is de spirituele erfgenaam. Ondanks 18 jaar ontwikkeling is dit besturingssysteem nog steeds in bètastatus, en heeft het enkele geavanceerde installatiedetails (bijvoorbeeld moet je eerst een 'lege' partitie maken om BFS erop te initialiseren), maar het is zeker de moeite waard om het te verkennen als je een tweede computer hebt.