Ten goede of ten kwade, het MP3-formaat heeft de manier waarop muziek wordt beluisterd en verspreid veranderd. Het bestaan ervan alleen al bracht bands en artiesten naar onvoorstelbare uithoeken van de planeet, terwijl het diende als uitgangspunt voor de ontwikkeling van alternatieve formaten. In zijn 24-jarige geschiedenis heeft MP3 aanleiding gegeven tot tientallen geschillen en juridische claims, maar het Fraunhofer Instituut deelde via een korte verklaring mee dat het laatste licentieprogramma van Technicolor en Fraunhofer voor bepaalde patenten van de MP3-technologie is beëindigd.
De opkomst van MP3
Napster, Audiogalaxy, Kazaa, Ares, Winamp, de iPod, Chinese spelers, muziekstreaming… dit alles heeft iets gemeen, en dat is het MP3-formaat. Het avontuur begon in 1993 met de publicatie van de standaard ISO/IEC 11172-3:1993 en vanaf dat moment nam het publiek deze technologie eigenlijk over. Laten we nu de beperkingen van die tijd in overweging nemen. Het internet stond nog in de kinderschoenen. Breedbandverbindingen waren een sciencefictiondroom, en naast het vechten met onstabiele telefoonverbindingen moesten we ook nog eens een fortuin betalen. Ik herinner me nog dat we een download van vier kilobytes per seconde vierden na een uur lang de geavanceerde modemcommando's te hebben gelezen (AT&F&C1&D2… ugh). Compressie was niet alleen welkom: het was cruciaal om ons mentale welzijn te behouden. Wat vroeger onmogelijk te delen was, bracht MP3 binnen ons bereik met een wachttijd van 15-20 minuten. Winamp werd geboren in 1997. Twee jaar later kwam Napster. MP3 was aan zijn wereldwijde verovering begonnen, en zoals te verwachten was, wilde iedereen meedoen.
Het juridische mijnenveld
Het juridische aspect van MP3 was even turbulent als de discussies over het formaat op gespecialiseerde forums, en als we daar de verschillen tussen landen bij optellen, was het in wezen een heet hangijzer. Wat in de ene regio als vrij en legaal gebruik geldt, opent in een andere de mogelijkheid van een rechtszaak. Laten we al die chaos drastisch reduceren en zeggen dat verreweg de meeste patenten die aan MP3 verbonden zijn, gedurende 2012 in de Europese Unie zijn verlopen. De grote asterisk (en het favoriete strijdtoneel) was de Verenigde Staten, omdat daar technisch gezien verlengingen van registratieaanvragen mogelijk zijn. Afhankelijk van de interpretatie werd MP3 aan de overkant van de plas op 22 september 2015 of op 16 april 2017 patentvrij. En dat... brengt ons bij de laatste aankondiging van Fraunhofer.
Het einde van de patenten
Op 23 april hebben Fraunhofer en Technicolor (het bedrijf dat eigenaar en beheerder is van het laatste patent US6009399) een einde gemaakt aan hun licentieprogramma voor MP3-patenten en -software. Dit opent een nieuw hoofdstuk voor alle vrije en open source-ontwikkelingen die jarenlang gedwongen waren om MP3-ondersteuning aan de kant te schuiven om juridische conflicten te voorkomen. Het eerste waar we aan denken zijn de Linux-distributies, maar we moeten ook denken aan alternatieve spelers, mobiele applicaties en nog veel meer.
