De New Mexico Supreme Court hield Stephen Aarons op 9 september 2026 in direct contempt en legde hem een boete van 5.000 dollar op. In een AI-ondersteund beroepsschrift stonden verklaringen van vier volledig verzonnen getuigen, naast andere feitelijke en juridische fouten. De rechtbank verwees Aarons door voor disciplinaire procedures, verbood hem voorlopig om voor de rechtbank op te treden, schrapte de eerdere processtukken en gelastte nieuwe rechtsbijstand voor Oscar Renee Sandoval.
Wat de New Mexico Supreme Court besliste
De zaak draait niet om het simpele gebruik van ChatGPT. De doorslaggevende kwestie was dat Stephen Aarons niet-gecontroleerde informatie indiende in een processtuk dat hij als advocaat ondertekende.
De rechtbank stelde vier volledig verzonnen getuigen vast:
- Officer Michelle Amarillo
- Officer Sanchez
- Manal Al-Jibury
- Teresa Marquez
Het beroepsschrift bevatte bovendien valse verklaringen die aan andere personen werden toegeschreven en onjuiste beschrijvingen van echte juridische precedenten. Die categorieën zijn belangrijk: het ging niet uitsluitend om fictieve getuigen, maar ook om verkeerde weergaven van bestaande personen en rechtspraak.
De boete van 5.000 dollar moet naar het State Bar of New Mexico Client Protection Fund. Daarnaast mag Aarons niet voor de New Mexico Supreme Court verschijnen zolang de disciplinaire procedures lopen. Een definitieve disciplinaire uitkomst of diskwalificatie volgt niet uit deze beslissing.
Wat er misging in het AI-ondersteunde beroepsschrift
Aarons verklaarde dat hij een automatisch gegenereerd transcript van Rev.com, het procesdossier, de uiteenzetting van de rechtskwesties en stukken uit het bewijsproces in ChatGPT invoerde. Volgens zijn verklaring gebruikte hij daarbij een versie van ChatGPT die door OpenAI o3 werd aangedreven.
De rechtbank maakte duidelijk wat daar juridisch misging: een AI-systeem kan tekst produceren, maar de advocaat die die tekst indient blijft verantwoordelijk voor de juistheid ervan. Een samenvatting die overtuigend klinkt, is nog geen betrouwbare weergave van een getuigenverklaring of precedent. In dit geval belandden verzonnen namen en onjuiste juridische beschrijvingen in een officieel beroepsschrift.
Daarmee ligt de grens niet bij AI-gebruik zelf. ChatGPT kan onderdeel zijn van een werkproces, maar feitelijke en juridische beweringen moeten vóór indiening worden gecontroleerd. Anders verandert een hulpmiddel in een risico voor de zaak.
De gevolgen voor Oscar Renee Sandoval
Oscar Renee Sandoval was in februari 2025 na een veroordeling wegens moord tot levenslang veroordeeld. Het hoger beroep kreeg door de fouten in het beroepsschrift een nieuwe procedurele start: de eerdere processtukken zijn geschrapt en de openbare verdediging moet nieuwe rechtsbijstand aanwijzen.
De rechtbank liet weten dat het hoger beroep in de termijn 2026–27 verdergaat. Voor Sandoval is de belangrijkste consequentie dus niet een abstract debat over generatieve AI, maar dat zijn beroep met een nieuwe advocaat en nieuwe processtukken moet worden voortgezet.
| Datum of periode | Gebeurtenis | Gevolg voor het hoger beroep |
| Februari 2025 | Oscar Renee Sandoval werd na zijn veroordeling wegens moord tot levenslang veroordeeld. | Het hoger beroep werd voorbereid. |
| Maart 2025 | Stephen Aarons nam volgens zijn verklaring de behandeling van het hoger beroep op zich. | ChatGPT werd gebruikt bij het samenvatten van het procesverloop. |
| Augustus 2025 | Aarons diende het beroepsschrift met verzonnen getuigen en andere fouten in. | Het ingediende stuk bleek onbetrouwbaar. |
| 9 september 2026 | De New Mexico Supreme Court legde Aarons een sanctie op en verwees hem door voor disciplinaire procedures. | De eerdere processtukken werden geschrapt en nieuwe rechtsbijstand werd gelast. |
| Termijn 2026–27 | Het hoger beroep staat gepland om met nieuwe rechtsbijstand verder te gaan. | De zaak wordt procedureel voortgezet. |
De advocaat blijft verantwoordelijk voor controle
De rechters legden de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de advocaat die het stuk indiende. Het maakt voor die verantwoordelijkheid niet uit of een passage afkomstig is van ChatGPT, een junior advocaat of een andere medewerker: wie een processtuk ondertekent, moet de inhoud controleren.
Dat onderscheid voorkomt een te simpele conclusie. Deze zaak bewijst niet dat elk gebruik van AI in juridisch werk verboden is. Ze laat wel zien wat er gebeurt wanneer een advocaat AI-uitvoer behandelt alsof die automatisch een betrouwbaar procesdossier vormt: verzonnen verklaringen kunnen in een formele procedure terechtkomen, de processtukken kunnen worden geschrapt en de cliënt kan met een nieuwe vertegenwoordiger verder moeten.
De New Mexico Supreme Court legde de nadruk daarmee op een ouder, maar in het AI-tijdperk extra scherp probleem: snelheid en overtuigende formuleringen vervangen geen controle. Voor Oscar Renee Sandoval betekent dat concreet een nieuwe advocaat en een opnieuw ingericht hoger beroep.
