In de afgelopen vier decennia heeft de computerwereld zijn deel aan legendarische computers gekend, en als er één is die speciale aandacht verdient, dan is het de Xerox Alto. Deze computer werd in maart 1973 gelanceerd en was de eerste commercieel verkrijgbare computer die werd bediend met een grafische interface. Het YouTube-kanaal CuriousMarc kreeg toegang tot het restauratieproces van een Xerox Alto, wat zal leiden tot een grondige controle van elk detail van een computer die ouder is dan degenen die dit schrijven.
Een onmisbare pionier
Meerdere bronnen omschrijven de Xerox Alto als “de eerste moderne desktopcomputer”. Meestal wordt die omschrijving toegepast op de IBM 5150 of IBM PC. Maar de geschiedenis leert dat er meer dan acht jaar verschil tussen beide zit. De Xerox Alto was gericht op een heel andere markt. We hebben het over een tijd waarin het concept 'computer' beperkt was tot laboratoria of speciale gedeelde omgevingen. Het idee dat aan de Xerox Alto ten grondslag lag, werd ontwikkeld in een document door wetenschapper en beheerder van PARC, Butler Lampson (dankzij de magie van het internet kunnen we het lezen) en was geïnspireerd op het NLS-systeem, ontworpen door niemand minder dan Douglas Engelbart, de uitvinder van de muis. Charles P. Thacker (een van de uitvinders van wat tegenwoordig Ethernet heet) werd projectleider en na het groen licht voor een experimentele serie van 80 exemplaren (met een kostprijs van ongeveer 10.000 dollar per stuk) was het succes van de Xerox Alto zo groot dat er in de daaropvolgende tien jaar nog eens ongeveer tweeduizend extra computers werden gebouwd.
Een bepalende invloed op Apple
De Xerox Alto heeft echter nog een bijzondere plek in de geschiedenis, omdat het het systeem was dat het team van Xerox aan Steve Jobs liet zien tijdens zijn beroemde bezoek aan het bedrijf in december 1979. De grafische interface met muisbediening op de Xerox Alto (of WYSIWYG-technologie, “wat je ziet is wat je krijgt”) had directe invloed op de ontwikkeling van de Apple Lisa en, een jaar later, de Apple Macintosh. Door alleen al naar de Xerox Alto te kijken kom je tot de conclusie dat het in 1973 een prachtig stuk elektronische engineering was. De Alto bevat dertien printplaten, waarvan er drie (Control, ALU en RAM) de processor vormen. Het beschikbare RAM-geheugen was 128 kilobyte, uitbreidbaar tot 512 kilobyte, maar dat was geen beslissing die lichtvaardig genomen kon worden, aangezien elk 'blok' van 128 KB bijna vierduizend dollar kostte.
De restauratie-uitdaging
De missie om een Xerox Alto te restaureren is titanisch, zelfs voor degenen met de kennis en de benodigde apparatuur. Naast de ouderdom van de computer moeten we ook de complexiteit in aanmerking nemen. De Alto heeft maar liefst vier voedingen die tegelijkertijd -15, +15, +12, -5 en +5 volt leveren. De voedingen vereisten een zorgvuldige evaluatie, met behulp van 'dummy loads' en een variabele transformator. Lege condensatoren, corrosie, verslechterde eerdere reparaties, een CRT-buis met meer dan 40 jaar op zijn schouders en een flinke dosis trial-and-error zullen dit historische systeem zeker uit het duister halen. Het is de moeite waard om de vorderingen te volgen.
