Był rok 1974. Watergate wstrząsał Stanami Zjednoczonymi, a wielki Muhammad Ali powalił George'a Foremana na deski w ósmej rundzie, ale między tymi wydarzeniami wydarzyło się coś jeszcze: narodziny CEEFAX.
Co to jest i jak powstał CEEFAX?
To pierwszy na świecie serwis teletextu, stworzony przez BBC, aby na ekranach milionów Brytyjczyków prezentować kluczowe dane, takie jak wiadomości o rolnictwie czy notowania giełdowe. CEEFAX działał przez 38 lat, aż do analogowego wyłączenia w 2012 roku – to dobitny przykład stabilności i niezawodności, nawet w najbardziej ekstremalnych sytuacjach.
Kilka portali wskazuje, że mózgiem stojącym za koncepcją teletextu był John Adams, inżynier Philipsa i główny projektant terminali VDU („Visual Display Units”, czyli monitorów). Adams stworzył swój prototyp w 1971 roku, oparty na pionowym interwale (VBLANK), wyświetlający niemałe 24 wiersze tekstu po 40 znaków każdy.
Testowe transmisje BBC trwały od 1972 do 1974 roku, w tym okresie serwis otrzymał też oficjalną nazwę: CEEFAX, będącą wariantem „see facts”. CEEFAX oficjalnie rozpoczął działalność 23 września 1974 roku z zaledwie jednym redaktorem, Colinem McIntyre, ale później dołączył do niego cały zespół dziennikarzy, których celem było utrzymanie widzów poinformowanych i na bieżąco.
(Uwaga redakcji: Tak, to godzina i kwadrans wideo; nie wahaj się przewinąć)
W tamtych czasach osoby odpowiedzialne za dostarczanie nowych informacji do CEEFAX musiały usiąść przed terminalem i stworzyć perforowaną taśmę, zanim mogły opublikować „strony” i wysłać je na ekrany. Nie istniała żadna korekta błędów – jeśli redaktor popełnił błąd w tekście, musiał zaczynać od początku.
Oczywiście nie wszystkie telewizory były kompatybilne z CEEFAX w pierwszych latach, ale rynek zareagował niemal natychmiast, integrując niezbędną technologię w nowych urządzeniach. CEEFAX stał się czymś znacznie więcej niż platformą informacyjną. Mimo swoich ograniczeń udało mu się wprowadzić pewien interaktywny komponent do telewizji, przekazując przepisy, które programy kulinarne udostępniały kilka minut wcześniej, czy relacjonując wydarzenia sportowe na żywo.
Jak uzyskiwano dostęp do CEEFAX?
Zasadniczo każda strona miała kod, który widz wpisywał za pomocą pilota. Jeśli wiadomość zajmowała (powiedzmy) cztery strony, istniało prawdopodobieństwo, że osoba wejdzie, gdy transmisja przebiegała na stronie drugiej, więc musiała czekać na powrót do strony pierwszej.
Po ponad 38 latach historia CEEFAX dobiegła końca 23 października 2012 roku, wraz z analogowym wyłączeniem w Irlandii Północnej. Bezpośrednim następcą CEEFAX jest system BBC Red Button, z wszystkimi zaletami telewizji cyfrowej, choć bez tego szczególnego „ciepła”.
