NBC Montana podała 26 października 2026 r., że Montana State University otrzymał grant NASA w wysokości 3 mln dolarów na kierowanie projektem ASCEND. Sieć ma badać, jak wysokość i układ warstw dymu z pożarów oraz innych zanieczyszczeń wpływają na jakość powietrza, jego transport i obserwacje satelitarne. Kampanie pomiarowe są planowane na 2028 r.

Co ASCEND chce zbadać w dymie z pożarów

Główne pytanie projektu dotyczy tego, jak pionowa struktura dymu i innych zanieczyszczeń wpływa na jakość powietrza z wiatrem, przemieszczanie się zanieczyszczeń oraz obserwacje satelitarne. Chodzi więc nie tylko o wykrycie dymu, lecz także o poznanie jego rozmieszczenia na różnych wysokościach.

Plan ASCEND obejmuje siedem pytań badawczych. Dotyczą one między innymi rozkładu pyłów PM2.5 i PM10, porównania pomiarów z obserwacjami satelitarnymi TEMPO i danymi AERONET oraz luk w obserwacjach satelitarnych. Zespoły mają też badać, jak ruch podczas lotu wpływa na odczyty czujników, jak zmienność krajobrazu wiąże się z rozkładem pyłów oraz jak ukształtowanie terenu i stabilność atmosfery wpływają na zanieczyszczenia przy powierzchni. Jedno z pytań dotyczy transportu aerozoli na dużych wysokościach, w pobliżu tropopauzy.

To plan badań, a nie zestaw wyników. ASCEND ma pomóc w lepszym rozumieniu przemieszczania się dymu i wesprzeć misję TEMPO NASA, która monitoruje zanieczyszczenie powietrza z satelity.

Dlaczego projekt łączy różne platformy pomiarowe

Każda platforma ma dostarczać innego rodzaju obserwacji. Radiosondy, czyli przyrządy wysyłane do atmosfery na balonach, oraz mniejsze balony mają mierzyć profile temperatury, ciśnienia, wilgotności i wiatru. Balony wysokiego pułapu mają przenosić czujniki pyłów i inne instrumenty przez większy odcinek atmosfery.

Bezzałogowe statki powietrzne ze stałym skrzydłem mają wykonywać poziome przeloty pomiarowe, a wielowirnikowce dostarczać szczegółowe profile pionowe w niższych warstwach atmosfery. Pomiary z powierzchni oraz zbiory danych NASA mają zapewnić punkty odniesienia dla obserwacji z powietrza.

Według NBC Montana planowane pomiary balonowe mają sięgać od powierzchni Ziemi do około 30,5 km, a pomiary dronami do 122 m nad gruntem. To odrębne zakresy dla różnych platform. Plan badań wymienia PM2.5 i PM10; pomiary dwutlenku węgla lub ozonu zależą od dostępnych instrumentów i wyposażenia ładunku.

Jak mają pracować zespoły studenckie

Według NBC Montana projekt ma objąć 40 zespołów studentów z community colleges i uniwersytetów w całych Stanach Zjednoczonych. Zespoły mają budować lub integrować platformy, zbierać pomiary, analizować dane i przedstawiać wyniki. Opiekunowie akademiccy mają wspierać zespoły, a koordynatorzy uczelniani prowadzić grupy i zapewniać im pomoc techniczną.

Plan obejmuje też kontrolę jakości pomiarów. Zespoły mają porównywać czujniki pyłów z pomiarami kontrolnymi i referencyjnymi, a następnie sprawdzać wpływ takich czynników jak tempo wznoszenia, drgania, przepływ powietrza i umiejscowienie czujnika. Warunki pomiaru i jakość danych mają być dokumentowane przed interpretacją wyników.

Wśród planowanych rezultatów są wspólne zbiory danych z lotów, mapy w systemie informacji geograficznej (GIS) oraz udokumentowane, otwarte materiały badawcze.

Harmonogram i kampanie pomiarowe

NBC Montana podała, że nabór zgłoszeń od uczelni mógł rozpocząć się w styczniu 2027 r., a cztery skoordynowane kampanie pomiarowe zaplanowano na 2028 r. Według tej samej relacji projekt miał wyłonić i przeszkolić 40 zespołów przed kampaniami.