7 listopada 2026 r. NASA ogłosiła wybór ośmiu amerykańskich firm do kolejnej fazy programu komercyjnych dostaw ładunków na Księżyc, CLPS. Aviation Week podał ponadto, że NASA przyznała sześć zleceń transportowych VADR o łącznej wartości około 1,3 mld USD. Oba działania wpisują się w plan budowy przyszłej bazy w rejonie bieguna południowego Księżyca, którego etapy NASA rozpisuje na lata do 2032 r. i później.
Co przyniosła aktualizacja z 7 listopada
W puli CLPS 2 znalazło się osiem firm: Blue Origin, Firefly Aerospace, Intuitive Machines, ispace, Lockheed Martin, Northrop Grumman, SpaceX i Voyager Technologies. Udział w puli oznacza możliwość ubiegania się o przyszłe misje dostawcze, a nie gwarancję, że każda z tych firm otrzyma zlecenie. NASA przedstawia rozszerzenie CLPS jako sposób na zwiększenie częstotliwości dostaw ładunków potrzebnych do badań i rozwijania infrastruktury na Księżycu.
CLPS 2 to pula dostawców, natomiast zlecenia VADR dotyczą konkretnych usług transportowych. Według Aviation Week sześć zleceń o wartości około 1,3 mld USD trafiło do Arrow Science and Technology, Blue Origin i Impulse Space. W tej relacji VADR opisano jako inicjatywę o wartości 5 mld USD; ta kwota odnosi się do inicjatywy, a nie do sześciu przyznanych zleceń.
Przy CLPS 2 warto odróżniać dostęp do przyszłych przetargów od otrzymania konkretnej misji.
Fazy planu bazy księżycowej NASA
NASA dzieli plan na trzy okresy. Do 2029 r. priorytetem mają być dostęp do powierzchni, misje robotyczne i zdobywanie wiedzy o warunkach na Księżycu. W latach 2029–2032 plan zakłada rozbudowę wczesnej infrastruktury, w tym zasilania, transportu ładunków, logistyki i łączności. Od 2032 r. NASA planuje rozwijać placówkę, w której ludzie mogliby mieszkać i pracować. Szczegóły etapów opisuje oficjalna mapa drogowa NASA.
Ta kolejność pokazuje, jak dostawy i demonstracje technologii mają poprzedzić infrastrukturę oraz dłuższą obecność ludzi. Są to cele planu: NASA opisuje przyszłe etapy, a nie gotową bazę na powierzchni Księżyca.
Nawigacja, łączność i rozpoznanie powierzchni
NASA planuje misję CAPSTONE 02 na 2027 r. Dwa statki kosmiczne mają demonstrować manewry zbliżania i utrzymywania bliskiej pozycji, autonomiczną nawigację oraz łączność w przestrzeni okołoksiężycowej. Aviation Week podał szersze okno 2027–2028. NASA planuje również misję MoonFall: cztery napędzane drony mają badać potencjalne miejsca lądowania w pobliżu bieguna południowego, a ich przybycie jest planowane na 2028 r. W założeniach NASA każdy dron mógłby wykonać kilka lotów podczas jednego dnia księżycowego, trwającego około 14 dni ziemskich.
Aviation Week opisał także planowaną na 2028 r. demonstrację łączności okołoksiężycowej z udziałem Starship i satelitów Starlink. To jeden z raportowanych elementów przyszłej infrastruktury komunikacyjnej.
Transport załogi, mobilne schronienie i łazik naukowy
Planowane bezciśnieniowe Lunar Terrain Vehicles mają przewozić dwóch członków załogi w skafandrach oraz ładunek. NASA przewiduje, że pojazdy będzie można prowadzić z pokładu, zdalnie albo autonomicznie. Pierwszą flotę ma dostarczyć Blue Origin, korzystając z pojazdów opracowanych przez Astrolab i Lunar Outpost; plan dostaw wskazuje 2028 r.
Inną funkcję ma pełnić ciśnieniowy łazik, którego NASA oczekuje od JAXA w drugiej fazie planu. Pojazd ma służyć jako mobilne schronienie i laboratorium, w którym załoga mogłaby pracować bez skafandrów. NASA podaje dla planowanego systemu możliwość podróży trwających do 28 dni i przerw do 14 dni między dostawami ładunku.
Aviation Week opisał też PROMISE, planowany sześciokołowy łazik naukowy z zasilaniem jądrowym. Ma działać przez 18 miesięcy i wiercić do głębokości około 0,9 m. Według tej relacji NASA powiązała wybór zasilania z długimi nocami księżycowymi. Blue Origin ma dostarczyć łazik za pomocą lądownika Mk1; Aviation Week podał podstawową wartość kontraktu 94 mln USD i możliwe rozszerzenie o 140 mln USD.
