26 października 2026 r. University of Sheffield poinformował, że jego badacze opracowali powtarzalną recepturę szkła opartą na fragmencie Pucharu Likurga. Według uczelni odtworzone szkło zmienia barwę z zielonej w świetle odbitym na czerwoną, gdy światło przez nie przechodzi, a efekt udało się uzyskać w większej ilości.
Jak Sheffield opracowało szkło
Dr Lisa Hollands pracowała nad recepturą z profesor Caroline Jackson, ekspertką od szkła rzymskiego. Zespół przygotował bazowe szkło z nowoczesnych materiałów, które miały naśladować surowce używane przez Rzymian, a następnie próbował wprowadzić do niego niewielkie ilości złota i srebra w odpowiedniej postaci.
Hollands badała różne piece, materiały wyjściowe i poziomy tlenu; w jednej z prób użyła także cukru. University of Sheffield podaje, że receptura powstała na podstawie fragmentu oryginalnego szkła. Uczelnia wskazuje zarazem, że dokładny sposób, w jaki rzymscy rzemieślnicy uzyskali ten efekt, pozostaje nieznany.
Wcześniejsza próbka poprzedziła powtarzalną recepturę
W artykule opublikowanym w 2025 r. Lisa Hollands, Caroline Jackson i John Parker opisali wcześniejszą próbkę szkła o efekcie podobnym do tego z Pucharu Likurga. Według autorów powstała po pierwszych czterech miesiącach prac, dzień przed wystawą; później zespół kontynuował próby topienia i charakteryzowanie szkła.
Komunikat z 2026 r. dotyczy kolejnego etapu: powtarzalnej receptury i uzyskiwania szkła w większej ilości. Wcześniejsza próbka pokazywała podobny efekt, a późniejsze prace doprowadziły do rezultatu opisanego przez uczelnię jako powtarzalny.
Dlaczego szkło zmienia barwę
Dichroizm to zmiana barwy zależna od tego, czy światło odbija się od szkła, czy przez nie przechodzi. Puchar Likurga wygląda na zielony w świetle odbitym i czerwony w przechodzącym. W badaniu z 2007 r. Ian C. Freestone, Nigel Meeks, Margaret Sax i Catherine Higgitt opisali w szkle pucharu nanocząstki stopu srebra i złota o typowej średnicy około 70 nm.
Podobne kolory, różne materiały
Podobny efekt można uzyskać w materiałach innych niż szkło. Odrębne badania z 2020 r. obejmowały nanokompozyt do druku 3D z nanocząstkami srebra i złota oraz roztwory nanocząstek złota i srebra. Nanokompozyt i roztwory były osobnymi demonstracjami, a nie recepturą szkła opracowaną w Sheffield.
Rzeźba Elliota Walkera ma zapowiedziany pokaz
University of Sheffield zlecił artyście szkła Elliotowi Walkerowi wykonanie współczesnej rzeźby z użyciem receptury Hollands. Walker połączył w projekcie opowieść o Likurgu z nawiązaniem do rzeźby Farnese Atlas; zamiast globu umieścił puchar.
Uczelnia zapowiedziała premierę rzeźby w Millennium Gallery podczas Festival of the Mind, w dniach 6–15 listopada 2026 r., a następnie jej stałą ekspozycję w Turner Museum of Glass.
