Ludzie mogą rozwinąć wiele nieprawidłowych zachowań, a jednym z najbardziej zwracających uwagę jest trichofagia, czyli kompulsywne spożywanie włosów. Zwykle związana z trichotillomanią (wyrywaniem sobie włosów), trichofagia może doprowadzić do znacznie poważniejszego stanu znanego jako zespół Rapunzela. W istocie w żołądku tworzy się ogromna kula włosów, która bez bezpośredniej interwencji może doprowadzić do śmierci...
Wszystko zaczyna się od kuli włosów…
Pojęcie bezoaru opisuje „nagromadzenie jakiejś niestrawnej substancji” w żołądku lub jelicie. W konkretnym przypadku tricobezoaru chodzi o kulę włosów. Każdy, kto ma koty, dobrze zna proces wydalania tricobezoaru, ale nie jest to coś charakterystycznego wyłącznie dla kotowatych. Takie nagromadzenia mogą pojawić się także u ludzi, z dużo poważniejszymi konsekwencjami.
Historia, o której dziś piszemy, rozgrywa się w Szpitalu Uniwersyteckim w Nottingham. Na oddziale ratunkowym przyjęto 17-latkę po dwóch omdleniach. Dziewczyna wyjaśniła, że przez ostatnie pięć miesięcy miała nieregularne bóle brzucha, ale w dwóch tygodniach poprzedzających przyjęcie jej stan się pogorszył. Lekarze zauważyli, że w ciągu ostatnich trzech lat pacjentka doświadczała epizodów trichotillomanii i trichofagii, a także traciła na wadze. To skłoniło ich do zlecenia tomografii komputerowej, która ujawniła „masę żołądkową” w całości zbudowaną z ludzkich włosów. Ten masywny tricobezoar osiągnął rozmiar około 48 centymetrów, powodując perforację ściany żołądka, sepsę brzuszną i liczne ropnie. W trybie pilnym wykonano laparoskopową operację usunięcia ogromnej kuli włosów, a seria antybiotyków podawanych dożylnie zwalczyła infekcję. Medycyna ma na to nazwę: zespół Rapunzela.
Zespół Rapunzela
Nazwa nawiązuje do klasycznej historii braci Grimm, ale jej użycie jest stosunkowo nowoczesne – pierwsze udokumentowane przypadki pochodzą z 1968 roku. Najważniejszym objawem jest nagromadzenie włosów w żołądku, ale obserwuje się również takie cechy jak nudności i wymioty, niedrożność jelit, niedobór witaminy B12 oraz martwicę trzustki. Wariant, którego doświadczyła 17-latka z Nottingham, to dość zwarta i zamknięta kula włosów, ale u innych pacjentów może sięgać nawet do okrężnicy, tworząc długie przedłużenie (jak w bajce).
Poza problemami psychiatrycznymi dzieje się tak, ponieważ włosy są bardzo odporne na enzymy trawienne i nieustannie się gromadzą. Mimo to specjaliści podkreślają, że zespół Rapunzela występuje niezwykle rzadko. Organizacja NORD (Organizacja Narodowa ds. Chorób Rzadkich) wyjaśnia, że trichotillomania dotyka maksymalnie 3 procent populacji, a trichofagia występuje jeszcze rzadziej. Tylko 1 procent osób cierpiących na oba te schorzenia kończy z kulą włosów.
Nie zmienia to jednak faktu, że zespół Rapunzela może być śmiertelny. 16-letnia dziewczyna straciła życie we wrześniu 2017 roku z powodu niewydolności wielonarządowej, którą wywołała zakażona kula włosów w żołądku.
Źródła: Health.com, BMJ Journals
