Als we bijna dagelijks horen dat grote projecten vertraging oplopen of worden stilgelegd vanwege de energiefactor, lijkt het idee van “overvloed” uit een sciencefictionboek te komen. Toch gebeurt dit nu in Chili. De lokale zonne-energie-industrie groeide zo snel en agressief dat in sommige regio’s van het land de elektriciteitsprijs tot nul daalde in het eerste kwartaal van het jaar. Natuurlijk is de consument de grootste begunstigde, maar de eigenaren van zonneparken en distributeurs vertellen een ander verhaal.
Een aflevering van de oude serie seaQuest (als ik het me goed herinner, het einde van het eerste seizoen) gaat over een energiecentrale die gratis elektriciteit voor de hele wereld kan opwekken. Zoals je kon verwachten eindigt dat visioen met een paar explosies, maar als we het naar de echte wereld vertalen, lijkt het nog absurder. Gratis energie? Wie is er tegenwoordig bereid energie weg te geven? Tenzij een onafhankelijke consument besluit zijn eigen zonne-oplossing te installeren en “de kabel door te knippen”, is er geen andere optie dan te betalen. Sterker nog, sommige economen die zich voordoen als futurologen (iets te veel, want dat doen ze altijd) verkennen een toekomst waarin energie de nieuwe “munteenheid” zal zijn, in plaats van metalen en obligaties. Maar er gebeurt iets heel bijzonders in Chili. Het land heeft een duidelijk voordeel in geïnstalleerde zonnecapaciteit vergeleken met zijn buren, en de groei was zo groot dat het een onverwacht effect opleverde: gratis elektriciteit.
De “spotprijs” of “directe levering” viel in verschillende regio’s van het land naar nul gedurende de eerste 113 dagen van het jaar tot en met april, een aantal dat waarschijnlijk ruim de 192 dagen overtreft die in heel 2015 werden geregistreerd. Net zoals veel regio’s wereldwijd lagere brandstofprijzen zagen door de plotselinge oliecrash, is het feit dat er een overproductie van zonne-energie in Chili is ongetwijfeld gunstig voor 'kleinverbruikers', maar de situatie dwingt ons om tussen de regels te lezen. De aanvankelijke vraagstijging als gevolg van de mijnbouwactiviteit leidde tot de ontwikkeling van 29 zonneparken, met nog 15 in aanbouw. Het probleem is dat de wereldeconomie duidelijke tekenen van vertraging vertoont en er een verzadiging van koper op de markt is. Chili is de nummer één producent en exporteur van dat metaal, en als de mijnbouwactiviteit afneemt, verklaart het teveel aan zonnecapaciteit zichzelf.
Het is overbodig om te zeggen dat beleggers huilen bij het idee van rode cijfers. Volgens Rafael Mateo, CEO van de energiedivisie van Acciona S.A., was de groei van de zonne-energie-industrie in Chili “ongeordend”, omdat “er niet zoveel ontwikkelaars op dezelfde plek kunnen zijn”. Daar komt nog een probleem bij: het gebrek aan infrastructuur. De twee belangrijkste netwerken van Chili zijn niet met elkaar verbonden en zullen dat minstens tot volgend jaar niet zijn. Dit verhindert een evenwicht in de tarieven, en de prijzen zullen laag blijven of tot nul dalen op sommige plaatsen in het land, terwijl elders het volledige bedrag wordt betaald. Het nieuws laat een bitterzoete smaak achter, als je wilt: gratis energie helpt de portemonnee van de consument, maar zou de zonne-energieontwikkeling in Chili op de lange termijn kunnen “bevriezen”.
