Spanje heeft op 4 november 2026 een prijsregel voor aangewezen goederen en diensten in bepaalde noodsituaties ingevoerd. De maximale prijs wordt meestal afgeleid van wat voor hetzelfde of een vergelijkbaar product of dezelfde of vergelijkbare dienst in de 30 kalenderdagen vóór de noodsituatie is gerekend. De regel geldt pas na een specifieke wettelijke activering. Real Decreto-ley 32/2026 in het Boletín Oficial del Estado trad op de dag van publicatie in werking.
Wanneer de Spaanse prijsregel geldt
De prijsregel wordt geactiveerd wanneer een gebied officieel is aangemerkt als zwaar getroffen door een noodsituatie op het gebied van civiele bescherming. Voor andere uitzonderlijke omstandigheden, zoals een ongeval of overmacht, is een besluit van de Spaanse ministerraad nodig. Dat besluit moet de begin- en einddatum, de betrokken goederen of diensten en de toepasselijke prijsreferentie vastleggen. De ministerraad kan verkopers ook verplichten om het gemiddelde en de hoogste prijs uit de voorafgaande periode bij aanbiedingen te vermelden.
De wet legt dus niet bij elke noodsituatie automatisch een prijsplafond op. De aanwijzing van de betrokken goederen en diensten bepaalt waarop de regel van toepassing is; artikel 20 ter noemt geen specifieke platforms.
Zo wordt de prijsreferentie berekend
In beginsel geldt de hoogste prijs die in de 30 kalenderdagen vóór het begin van de noodsituatie is gerekend voor hetzelfde of een vergelijkbaar product of dezelfde of een vergelijkbare dienst. Is die hoogste prijs meer dan 50% hoger dan het gemiddelde over die periode, dan wordt het gemiddelde plus 50% de referentie.
| Situatie in de voorafgaande 30 dagen | Prijsreferentie |
| De hoogste prijs ligt niet meer dan 50% boven het gemiddelde | De hoogste prijs uit de periode |
| De hoogste prijs ligt meer dan 50% boven het gemiddelde | Het gemiddelde plus 50% |
Neem als rekenvoorbeeld een gemiddelde van € 100 en een hoogste prijs van € 170. Omdat € 170 meer dan 50% boven het gemiddelde ligt, wordt de referentie € 150: € 100 plus 50%. Dit is een hypothetisch voorbeeld, geen gemeten prijs.
Wat de maatregel voor Urda omvat
Voor het treinongeval bij Urda op 28 oktober 2026 geldt een afzonderlijke bepaling. Die omvat diensten die door het ongeval zijn getroffen en treinverbindingen die daardoor nog stillagen. De aanvankelijke looptijd eindigt op 10 november 2026; de ministerraad kan de maatregel verlengen.
Terugbetaling, uitzonderingen en vervoer
Een consument heeft recht op automatische terugbetaling van ieder bedrag dat boven de toepasselijke maximumprijs is geïnd. De drempel van 50% speelt alleen een rol bij de berekening van de prijsreferentie.
De wet laat prijsverhogingen toe als hogere kosten objectief zijn onderbouwd. Ook kunnen aantoonbaar noodzakelijke nieuwe goederen of diensten buiten de beperking vallen wanneer ze de verstoring van vraag en aanbod helpen verlichten. Voor sterk seizoensgebonden producten of diensten mag de overeenkomstige periode van het voorgaande jaar, aangepast aan de consumentenprijsindex, als vergelijking dienen. Gereguleerde tarieven en prijzen uit contracten met overheden gelden als in overeenstemming met de regel, omdat de aanbieder die niet vrij vaststelt.
Voor prijsbeperkingen op luchtvervoer en andere vervoersvormen die onder specifieke EU-prijsregels vallen, is vooraf uitdrukkelijke toestemming van de Europese Commissie nodig.
