De oorsprong van de magnetron voert onvermijdelijk terug naar Percy Spencer en zijn toevallige ontdekking in 1945, toen een krachtige militaire radar een snoepje in zijn zak deed smelten. Tom Scott stuitte echter op een artikel uit 1997 waarin de magnetron wordt beschreven als een hulpmiddel dat “uitgevonden is om bevroren hamsters in de jaren '50 menselijk te verwarmen”. Stadsmythe? Absurde legende? Tom begon te onderzoeken... en de draad is veel langer dan we denken.
Nogmaals: het verhaal van de magnetron is al talloze keren herhaald. In 1945 werkte ingenieur Percy Spencer aan een krachtige militaire radar toen hij merkte dat een snoepje in zijn zak (sommigen zeggen een chocoladereep, anderen een pindakaasreep) volledig smolt. Daarna was het de beurt aan popcorn (het eerste voedsel dat bewust werd bereid), en uiteindelijk een ei... dat explodeerde en een puinhoop veroorzaakte.
Sommige bronnen suggereren dat het verhaal van het gesmolten snoepje van Spencer apocrief is, maar minder dan twee jaar later bracht Raytheon zijn Radarange op de markt, een toren van 1,8 meter hoog en 340 kilogram voor grote restaurants, schepen en andere industriële keukens. In minder dan twintig jaar bereikte de magnetron een formaat dat vergelijkbaar is met wat we vandaag kennen, en werden er secundaire elementen aan toegevoegd, zoals het draaiplateau voor een gelijkmatigere bereiding. Maar dat verklaart nog niet waar de hamsters vandaan komen...
Magnetrons en bevroren hamsters
Het onderzoek van Tom leidde hem naar een in 1954 gepubliceerd paper, «Resuscitation of Hamsters after Supercooling or Partial Crystallization at Body Temperatures Below 0°C», gevolgd door een ander in 1955, en een derde in 1959. Die studies werden ontwikkeld door wetenschappers van het National Institute for Medical Research, een oude overheidsinstantie in Londen (nu onderdeel van het Francis Crick Institute), en ze hebben allemaal een gemeenschappelijke naam: James Lovelock.
Als de naam bekend voorkomt: het is dezelfde James Lovelock die de Gaia-hypothese presenteerde en de elektronenvangstdetector creëerde, die ons (onder andere) hielp het ozongat te ontdekken. De onderzoekers werkten op het gebied van de cryobiologie, en de hamsters waren niet meer dan hun experimenteermateriaal. Het succespercentage was in het begin niet zo hoog, en de dieren die herstelden liepen brandwonden op door de warmteplaten die ze gebruikten.
Het was Lovelock die voorstelde om microgolven toe te passen in een gekalibreerde omgeving voor een gelijkmatiger en «menselijk» ontdooiproces. De beschikbare bronnen bieden tegenstrijdige informatie, maar Tom kon dat allemaal negeren om één reden: op het moment dat de video werd gemaakt, was James Lovelock nog in leven en verleende hij hem een interview.
De magnetron van Lovelock
Wat deed Lovelock precies? In essentie fabriceerde hij een van de eerste geminiaturiseerde magnetrons in het Verenigd Koninkrijk, met behulp van een oude RAF-zender waarvoor hij 10 shilling betaalde. Voor zijn tweede versie wist hij een magnetron van tien centimeter te bemachtigen, gemaakt door Harry Boot en Sir John Randall aan de Universiteit van Birmingham. Lovelock geeft toe dat zijn positie bij een overheidsinstantie het aanschafproces vereenvoudigde... en dat hij een aardappel in zijn oven kookte.
Maar het antwoord is een «ja» met voorwaarden: de magnetron werd halverwege de jaren '50 in het Verenigd Koninkrijk «herenvonden» om bevroren hamsters te doen herleven. Het beste deel is dat het succespercentage aanzienlijk steeg, en een combinatie van microgolven met kunstmatige ademhaling wekte bijna alle betrokken hamsters weer tot leven.
