Saudi-Arabië zou enkele late-septemberladingen ruwe olie voor Europese raffinaderijen hebben geannuleerd of uitgesteld na droneaanvallen op de East-West-pijpleiding. Naar verluidt werden minstens drie raffinaderijen geraakt en zouden sommige ladingen tot november zijn verschoven. Saudi Aramco gaf geen commentaar op de meldingen.
Dat betekent niet dat Saudi-Arabië alle olie-export heeft stilgelegd. De directe vraag is hoeveel olie via voorraden en alternatieve routes nog naar Europa kan worden gebracht — en hoelang de pijpleiding buiten bedrijf blijft.
Wat gebeurde er met de East-West-pijpleiding?
De East-West-pijpleiding voert ruwe olie van de oostelijke olievelden van Saudi-Arabië naar Yanbu aan de Rode Zee. De Saudische energieministerie kondigde op 11 september een voorzorgsstop aan nadat op 10 september droneaanvallen waren gemeld in de regio’s Riyad en Medina.
De route is strategisch belangrijk omdat Saudi-Arabië olie via Yanbu naar het noorden kan verschepen zonder door de Straat van Hormuz te varen. In berichtgeving over de verstoring werd de hoeveelheid olie die richting Yanbu werd omgeleid geschat op ongeveer 4 miljoen vaten per dag, goed voor circa 4% van de wereldwijde aanvoer.
Yanbu, voorraden en alternatieve routes
Yanbu is de schakel tussen de Saudische olievelden en Europese afnemers. Tankers die vanuit Yanbu noordwaarts naar het Suezkanaal varen, hoeven niet door Bab el-Mandeb. Die zeestraat blijft wel belangrijk voor de bredere scheepvaart tussen Europa en Azië.
Bij een stilgelegde pijpleiding zouden de exportvoorraden in Yanbu ongeveer vijf tot zeven dagen kunnen overbruggen, volgens marktinschattingen. Dat is een schatting van de exportduur, geen aanduiding van de totale opslagcapaciteit of de hoeveelheid olie die op dat moment daadwerkelijk beschikbaar was.
Er zijn bovendien andere logistieke opties. Egyptische terminals aan de Rode Zee en de Middellandse Zee kunnen extra opslag en doorvoer ondersteunen. Voor de Europese markt maakt dat het verschil tussen een verstoring van afzonderlijke ladingen en een bredere onderbreking van de aanvoer.
Hoelang kan de onderbreking duren?
De ramingen lopen uiteen. Chris Wright, de Amerikaanse energieminister, zei dat de onderbreking in dagen zou worden gemeten. Marktinschattingen die bij de verstoring werden genoemd, gingen uit van reparaties die meerdere weken kunnen duren.
Die twee tijdvensters hebben verschillende gevolgen. Een onderbreking van enkele dagen kan grotendeels met voorraden en verschoven ladingen worden opgevangen. Een reparatieperiode van meerdere weken vergroot de druk op alternatieve aanvoer, tankercapaciteit en de prijzen van ruwe olie.
Wat betekent dit voor Europa?
Voor Europese raffinaderijen is de gemelde annulering vooral een logistiek probleem: een geplande Saudische lading komt later of moet via een andere route worden geregeld. De meldingen wijzen niet op een volledige stop van Saudische olie-export naar Europa.
De kwetsbaarheid zit in de combinatie van drie factoren: de hoeveelheid olie die normaal richting Yanbu stroomt, de voorraad die daar beschikbaar is en de snelheid waarmee andere terminals of laadplaatsen kunnen bijspringen. Zolang die drie variabelen niet op hetzelfde niveau blijven, kan een regionale pijpleidingstoring toch doorwerken in de oliemarkt.
De Straat van Hormuz wordt door de East-West-route omzeild, maar dat maakt de Europese aanvoer niet immuun voor verstoringen. Yanbu, Egyptische terminals en de beschikbare tankervloot bepalen hoeveel van de geplande Saudische olie Europa daadwerkelijk bereikt.
