Wow!-signaal: de grootste 'kandidaat voor een buitenaards signaal' ooit gedetecteerd

Op 15 augustus 1977 detecteerde de Big Ear-radiotelescoop van de Ohio State University een signaal dat de zoektocht naar buitenaardse intelligentie voorgoed veranderde. Astronoom Jerry R. Ehman ontdekte het register van het signaal een paar dagen later en was zo onder de indruk dat hij er "WOW!" naast schreef, waarmee hij het evenement feitelijk doopte. Het waren slechts 72 seconden, maar meer dan vier decennia later heeft de wetenschappelijke gemeenschap nog steeds twijfels over de oorsprong ervan. Was het een aardse creatie, of probeerde iets daarbuiten contact met ons op te nemen…?

Het ontstaan van het signaal

Het verhaal begint in het jaar 1959, toen twee natuurkundigen van de Cornell University, Philip Morrison en Giuseppe Cocconi, een studie publiceerden waarin ze suggereerden dat een buitenaardse beschaving met de intentie om via radio te communiceren waarschijnlijk een frequentie van 1420 megahertz zou gebruiken, volgens de natuurlijke spectraallijn van waterstof, het meest voorkomende element in het heelal (en bij uitbreiding bekend voor elke geavanceerde soort).

De technische kant van het signaal

Vanuit technisch oogpunt is de reeks 6EQUJ5 geen gecodeerde boodschap in het signaal (iets dat vaak foutief herhaald is), maar beschrijft het de variaties in intensiteit. De schaal is makkelijk te analyseren: een spatie staat voor een intensiteit tussen 0 en 1, van 1 tot 9 komt overeen met het getal, en vanaf intensiteit 10 worden letters gebruikt. De hoogste piek van het Wow!-signaal (en dus het belangrijkste element) is de letter U, met een intensiteit die 30 keer hoger dan de achtergrondruis.

Alsof dat nog niet genoeg is, was de gerapporteerde frequentie (inclusief verschillen in rapporten en de foutmarge van een oscillator) 1420.4556 +/- 0.005 MHz, net boven de waterstoflijn. Wat de hemellocatie betreft, bepaalde kenmerken in het ontwerp van Big Ear verhinderden een precieze identificatie, omdat slechts één van de twee voedingshoorns het signaal detecteerde, en de gegevensverwerkingsmethode niet kon bepalen welke van de twee het was. De berekeningen suggereren twee mogelijke oorsprongen ten noordwesten van de bolvormige sterrenhoop M55, in het sterrenbeeld Boogschutter. De dichtstbijzijnde ster in dat sterrenbeeld is Tau Sagittarii, op 122 lichtjaar afstand.

De oorsprong van het signaal

Wat is dan de beste hypothese? Allereerst moet worden opgemerkt dat alle pogingen om iets soortgelijks als het Wow!-signaal opnieuw te vinden tevergeefs waren. Destijds geloofde Ehman dat het signaal op aarde was ontstaan en 'terugkaatste' van een stuk ruimteafval, maar dat is nogal onwaarschijnlijk, aangezien de band van 1.420 MHz een beschermd deel van het spectrum is (gereserveerd voor astronomische doeleinden), en geen enkele aardse zender die frequentie mag gebruiken, hoewel dat de mogelijkheid van een militair experiment of iets dergelijks niet uitsluit. In 2016 stelde een professor genaamd Antonio Paris voor dat de waterstofwolk van twee kometen, 266P/Christensen en 335P/Gibbs, die zich in hetzelfde deel van de hemel bevonden, de bron van het Wow!-signaal zou kunnen zijn, maar zowel het oorspronkelijke Big Ear-team als andere astronomen verwerpen die hypothese.

Ter viering van het 35-jarig jubileum van het Wow!-signaal stuurde de Arecibo-radiotelescoop (die uiteindelijk zal worden ontmanteld na de enorme schade die dit jaar is opgelopen) stuurde in 2012 een signaal in de richting van Wow!, met in totaal 10.000 tweets op verzoek van NatGeo, met 20 keer het vermogen van de beste commerciële zender...