11 września 2026 r. średnia cena oleju napędowego w Polsce wynosiła 8,75 zł za litr. Powód obecnej presji na rynek nie sprowadza się jednak do ceny baryłki ropy: gotowy diesel jest produktem rafinowanym, a jego podaż ograniczają moce przerobowe, zapasy oraz transport paliw między regionami.
Polska cena na tle globalnego problemu
Polska cena jest częścią szerszego napięcia na rynku produktów rafinowanych. W Stanach Zjednoczonych cena detaliczna diesla w tygodniu rozpoczynającym się 14 września 2026 r. wynosiła 6,285 USD za galon amerykański. To odczyt tygodniowy, więc nie można go porównywać wprost z roczną średnią prognozowaną dla całego 2026 r.
| Okres i rynek | Miara | Wartość | Warunek pomiaru |
| 11 września 2026, Polska | Średnia cena oleju napędowego | 8,75 zł/l | Odczyt dzienny |
| Tydzień rozpoczynający się 14 września 2026, USA | Cena detaliczna diesla | 6,285 USD/galon | Odczyt tygodniowy |
| Rok 2026, USA | Prognozowana średnia cena detaliczna diesla | 5,07 USD/galon | Prognoza roczna |
| Rok 2027, USA | Prognozowana średnia cena detaliczna diesla | 4,40 USD/galon | Scenariusz poprawy dostaw |
Dlaczego diesel może drożeć, gdy ropa nie bije rekordu?
Ropa naftowa jest surowcem, a diesel — gotowym produktem. Między jednym a drugim etapem znajdują się rafinerie, które muszą przerobić surowiec na paliwo o określonych parametrach. Jeśli rafinerie pracują niemal na granicy możliwości, część instalacji jest wyłączona, a zapasy maleją, cena gotowego diesla może rosnąć szybciej niż cena ropy.
Najlepiej pokazuje to crack spread — różnica między ceną produktów rafinowanych a kosztem surowca. Nie jest to marża całej rafinerii, lecz rynkowy wskaźnik opłacalności przetwarzania ropy. Gdy diesel staje się trudniej dostępny, jego cena odrywa się od ceny baryłki, a crack spread rośnie.
Wykresy kontraktów terminowych do końca sierpnia 2026 r. pokazywały diesel na poziomie 102% wartości z 1 stycznia, podczas gdy ropa WTI znajdowała się na poziomie 48% tej wartości. To nie oznacza, że każdy kierowca płaci dokładnie według notowań terminowych, ale dobrze obrazuje różnicę między rynkiem surowca a rynkiem gotowego paliwa.
Wąskim gardłem są moce przerobowe i zapasy
We wrześniowej prognozie U.S. Energy Information Administration zapasy destylatów w USA miały spaść poniżej 100 mln baryłek we wrześniu 2026 r. i pozostać poniżej minimum z lat 2021–2025 do końca 2026 r. oraz przez większą część 2027 r. Na rynek naciskają także sezonowe postoje remontowe, popyt sektora rolnego i wysoki eksport.
Patrick De Haan z GasBuddy oceniał, że amerykańskie rafinerie pracowały przy wykorzystaniu około 98% mocy. Przy takim poziomie pozostaje niewiele miejsca na szybkie zwiększenie produkcji. Uruchomienie nowych instalacji albo istotna rozbudowa istniejących nie jest reakcją, która może natychmiast uzupełnić niedobór gotowego paliwa.
Prognoza EIA zakłada, że średnia cena detaliczna diesla w USA wyniesie w 2026 r. 5,07 USD za galon, wobec 3,66 USD w 2025 r. Na 2027 r. przewidziano 4,40 USD za galon, ale ten scenariusz zależy między innymi od poprawy ruchu tankowców na Bliskim Wschodzie i powrotu eksportu produktów rafinowanych.
Diesel i ropa to dwie różne referencje
| Referencja | Podstawa indeksu | Poziom na końcu okresu | Okres |
| Kontrakty terminowe na diesel | 1 stycznia 2026 r. = 100% | 102% | Do końca sierpnia 2026 r. |
| Kontrakty terminowe na ropę WTI | 1 stycznia 2026 r. = 100% | 48% | Do końca sierpnia 2026 r. |
Dlatego większa produkcja ropy sama w sobie nie rozwiązuje problemu. Surowiec musi jeszcze trafić do odpowiedniej rafinerii, zostać przetworzony, a następnie dostarczony tam, gdzie jest potrzebny. Zakłócenia w rafineriach i transporcie mogą więc podbić ceny diesla nawet przy niższej dynamice cen ropy.
Dlaczego droższy diesel dotyka także osoby, które nie jeżdżą dieslem?
Olej napędowy zasila ciężarówki, maszyny rolnicze i część ciężkiego sprzętu. Gdy rośnie koszt paliwa, przewoźnicy i firmy logistyczne płacą więcej za dostawy, a ten koszt może zostać przeniesiony na żywność, materiały budowlane i towary przemysłowe.
W jednym z amerykańskich przykładów koszt przewozu ładunku produktów rolnych wzrósł z 5000 USD rok wcześniej do 9000 USD w ostatnim tygodniu obserwacji. To nie jest uniwersalna stawka transportowa, lecz konkretny przykład tego, jak paliwo wpływa na rachunek za przewóz szybko psujących się produktów.
Nawet jeśli cena ropy zacznie spadać, diesel nie musi potanieć w tym samym tempie. Najpierw muszą poprawić się dostępność paliw gotowych, poziom zapasów, praca rafinerii i przepływy transportowe.
