Symbolen voor risico en dreigend gevaar moeten hun boodschap ondubbelzinnig en krachtig overbrengen. Maar na verloop van tijd kan de betekenis van sommige logo's of patronen volledig veranderen. Dat is wat het biohazard-symbool van meet af aan heeft proberen te bestrijden. Het uiterlijk is schokkend en agressief, maar hoe kwam men er oorspronkelijk toe?
Een paar jaar geleden spraken we over de kernafvalopslag van Onkalo in Finland. Naast het hanteren en opslaan van gevaarlijk materiaal moeten de projectverantwoordelijken nog een andere uitdaging aangaan: communicatie. De opslag zal ongeveer honderd jaar afval accepteren en daarna worden verzegeld. Hoe moeten toekomstige generaties worden gewaarschuwd voor het risico dat daar aanwezig is?
Kunnen we niet gewoon het standaardsymbool voor ioniserende straling gebruiken? Eigenlijk… nee. Wij kennen de betekenis van dat symbool, maar het is zeer waarschijnlijk dat het in de toekomst verkeerd zal worden geïnterpreteerd. Het is niet moeilijk je voor te stellen dat een archeoloog over twintigduizend jaar tot de conclusie komt dat het symbool een zonverering of iets dergelijks voorstelde. Geen enkel risicosymbool ontsnapt aan dat probleem, maar sommigen erkennen het meer dan anderen. Een daarvan is het biohazard-symbool. Biohazard.
(Noot van de redactie: ondertitels in het Spaans)
De oorsprong van het biohazard-symbool
Milieu-ingenieur Charles Baldwin werkte mee aan de ontwikkeling van het biohazard-symbool, dat in 1966 door Dow Chemical Company werd gestart. In een interview voor het tijdschrift van de New York Times legde Baldwin uit dat zijn werk bestond uit het ontwerpen van insluitingssystemen voor het Kankerinstituut van de NIH (National Institutes of Health)
Het gebrek aan normen was duidelijk en elk laboratorium gebruikte zijn eigen waarschuwingssymbolen. Baldwin sloeg de handen ineen met de marketingafdeling van Dow Chemical en deelde een reeks parameters mee: het moest uniek zijn, indrukwekkend genoeg om gemakkelijk te onthouden, iets «memorabel maar betekenisloos», om het publiek over de betekenis te informeren. Het moest ook symmetrisch zijn, gemakkelijk te stencilen en acceptabel voor verschillende etnische groepen.
«Memorabel maar betekenisloos»
De eerste fase van het onderzoek combineerde een half dozijn originele symbolen met andere zeer bekende zoals de Texaco-ster, het Rode Kruis en het hakenkruis, en de deelnemers werd gevraagd hun betekenis te raden. Het biohazard-symbool behaalde het minste aantal goede antwoorden. Een week later werd datzelfde half dozijn symbolen gecombineerd met 36 andere en moesten de deelnemers aangeven welke ze zich het beste herinnerden. Het biohazard-symbool eindigde op de eerste plaats. Memorabel en zonder betekenis.
Baldwin presenteerde het symbool aan de wetenschappelijke gemeenschap met een paper in Science en kreeg bijna onmiddellijk groen licht. De CDC (Centers for Disease Control), OSHA (Occupational Safety and Health Administration) en de eerder genoemde NIH lieten niet lang op zich wachten om het nieuwe symbool over te nemen. Tegenwoordig vervult het biohazard-symbool perfect zijn doel (afgezien van enkele alternatieve toepassingen die Baldwin niet zo bevielen, zoals mode), maar de echte vraag is: zal het de tand des tijds doorstaan?
Bron: Vox op YouTube
